ένα φωτογραφικό project της Θεοδώρας Τσιτσικλή
11η ημέρα του 11ου μήνα, ώρα 11η. Τότε τέθηκε σε ισχύ η ανακωχή (Remembrance Day) και υπογράφηκε η λήξη του Ά Παγκοσμίου Πολέμου (1918).
Αυτή τη μέρα γίνονται κάθε χρόνο οι εκδηλώσεις μνήμης στο Ζέιτενλικ, στα γνωστά Συμμαχικά της οδού Λαγκαδά, τη μεγαλύτερη στρατιωτική νεκρόπολη των Βαλκανίων.
Όταν βρέθηκα στα Συμμαχικά για πρώτη φορά, αυτό που με εντυπωσίασε περισσότερο ήταν η επανάληψη. 20500 τάφοι νέων ανθρώπων, οργανωμένοι σε μια σχεδόν απόλυτη γεωμετρία.
Υπάρχει κάτι συγκλονιστικό σε αυτή τη λούπα. Δεν είναι ένα γεγονός που μπορείς εύκολα να το διαβάσεις ιστορικά εκείνη τη στιγμή. Είναι μια εμπειρία που σε απορροφά.
Και εκεί ένιωσα ότι αυτό δεν μπορεί να ειπωθεί μόνο με λόγια ή μόνο μέσα από ιστορική αφήγηση. Χρειάζεται εικόνα.
Μια ακολουθία εικόνων. Από εκεί ξεκινάει και το φωτογραφικό μου ενδιαφέρον για το χώρο.
Κατά τη διάρκεια των φωτογραφήσεων και της έρευνας των αρχείων που αφορούσαν τον χώρο αυτό, η ανακάλυψη ότι ένα πολύ μεγάλο ποσοστό των θανάτων (περίπου 50 έως 70%) δεν οφείλεται άμεσα στον πόλεμο, αλλά σε ασθένειες όπως η ισπανική γρίπη και η ελονοσία, υπήρξε καθοριστική.
Αυτή η πληροφορία με οδήγησε να εστιάσω όχι μόνο στη συλλογική εικόνα του στρατιωτικού χώρου, αλλά και σε πιο συγκεκριμένα ίχνη ατομικότητας, όπως οι μεμονωμένοι τάφοι ιατρικού προσωπικού.
Σε καμία από τις επισκέψεις μου στα Συμμαχικά δεν συνάντησα άλλους επισκέπτες, γεγονός που ενίσχυσε την αίσθηση απομόνωσης του χώρου. Παρότι βρίσκεται εντός της πόλης, μοιάζει αποκομμένος από αυτήν.
Μέσα από τη διαδικασία αυτή, προσπάθησα να δω τι μένει από την ιστορία όταν αφαιρείς το αφήγημα και μένει μόνο ο τόπος.
Αντιμέτωπη με τον τεράστιο αριθμό απωλειών, περπατώντας ανάμεσα σε τάφους ανθρώπων κυρίως στη δεύτερη και τρίτη δεκαετία της ζωής τους, ένα πράγμα μόνο έμεινε σαν σκέψη και σαν αίσθηση κλείνοντας πίσω μου τη βαριά σιδερένια πόρτα του Ζέιτενλικ.
Η ματαιότητα του πολέμου διαχρονικά.
