Συνέντευξη στο Χρήστο Σατανίδη
Είναι μια σπουδαία κυρία του ελληνικού τραγουδιού.
Και πως να αμφισβητηθεί αυτό, όταν μεγαθήρια όπως ο Χατζηδάκις, ο Σπανός, ο Κραουνάκης, ο Γιώργος Μαρίνος, την σκέπασαν στοργικά με τα πολύτιμα φτερά τους; Έχοντας τη χαρά να τη γνωρίσω προσωπικά, μπορώ με βεβαιότητα να πω, πως όσο υπέροχη είναι η μελωδική φωνή της, εξίσου υπέροχη είναι η ψυχή της.Κυρίες και κύριοι… Η Πένυ Ξενάκη και η ιστορία της ζωής της.
(Η συνέντευξη πραγματοποιήθηκε στο πατρικό σπίτι της Πένυς Ξενάκη, στην Καστέλλα).
ΠΞ: Βρισκόμαστε στο πατρικό μου, αν και δεν έχει την αρχική του μορφή. Ο μεγάλος σεισμός το 1999 δημιούργησε μεγάλες ζημιές και φτιάχτηκε εκ νέου. Εδώ πρωτομπήκε η προγιαγιά μου, το 1976, έγκυος στη γιαγιά μου. Είμαι γέννημα θρέμμα Πειραιώτισσα.
Εγώ γεννήθηκα 6,5 μηνών και έδωσα μάχη για να ζήσω. Μαχήτρια από μωρό. Έζησα όμως όμορφα και γλυκά παιδικά χρόνια. Είχα υπέροχους γονείς. Μεγάλωσα σε ένα περιβάλλον γεμάτο προστασία και τρυφερότητα. Αυτό μου έδωσε δύναμη σε όλη τη ζωή μου.
ΧΣ: Ήσουν από τα παιδιά που ήξερες από μικρή πως θέλεις να ασχοληθείς με το τραγούδι;
ΠΞ: Ναι. Είχα την αίσθηση πως αυτό θα κάνω. Άκουγα διαρκώς μουσική. Ο μπαμπάς μου ήταν ναυτικός και έφερνε πάρα πολλούς δίσκους από το εξωτερικό. Ακούγαμε λοιπόν τα πάντα. Όλο το σπουδαίο ελληνικό ρεπερτόριο, όπερες, λαϊκά. Συστεγαζόντουσαν τα πάντα στα αυτιά και την ψυχή μας. Η γιαγιά μου άκουγε μια εκπομπή στο ραδιόφωνο με τα «Ρετρό». Βέμπο, Δανάη, Γούναρης. Ταυτιζόμουν με τις φωνές αλλά μου άρεσαν περισσότερο οι δεύτερες φωνές. Έκανα την «άλλη» φωνή, όπως τις έλεγα τότε.
ΧΣ: Οι οποίες δεύτερες φωνές, είναι ένα έμφυτο χάρισμα. Δε διδάσκονται.
ΠΞ: Ναι, είναι θέμα αυτιού. Όλη μου η οικογένεια είχε σχέση με τη μουσική για αυτό και στήριξαν την απόφαση μου. Ήξερα πως ήθελα να ασχοληθώ και εγώ με τη μουσική, χωρίς απαραίτητα να γίνω τραγουδίστρια. Δε θα ξεχάσω τα λόγια της γιαγιάς μου: «Αγάπη μου να κάνεις ότι θέλεις αρκεί να μη λερώσεις το χώμα που πατάς».
ΧΣ: Η αρχή πως έγινε;
ΠΞ: Στα 16 μου, ήμουν στη νεολαία του «Ρήγα» και είχαμε αναλάβει μια συναυλία του Μίκη Θεοδωράκη στο Βεάκειο. Τραγουδούσα και ήρθε ένας manager του και μου λέει «Να σε πάω στον Μίκη να σε ακούσει, έχεις ωραία φωνή». Φυσικά εγώ δεν τολμούσα να τραγουδήσω μπροστά του.
Ήταν μια βραδιά , όπου ήταν η Μαργαρίτα Ζορμπαλά στην πρώτη της εμφάνιση. Με ρώτησε λοιπόν ο Θεοδωράκης αν έκανα τραγούδι και τόλμησα απλά και του απάντησα ένα σκέτο «Όχι». Στην ίδια συναυλία ήταν και η Σοφία Μιχαηλίδου και μου έδωσε το τηλέφωνο της πρώτης μου δασκάλας, της Πόπης Πετριόλη. Ξεκίνησα τα μαθήματα και ήθελα κι εγώ να γίνω καθηγήτρια μουσικής.
Ένιωσα πως δε με αφορούσε το να κάνω καριέρα. Το 1981, πήγα για διακοπές στο Ναύπλιο και με την παρότρυνση ενός εξαίρετου μουσικού άρχισα να τραγουδάω, αλλά δεν το είδα σαν επάγγελμα. Εκεί με άκουσε ένας δημοσιογράφος από την «Ελευθεροτυπία».Έκανε ένα ρεπορτάζ για τις ελάχιστες μπουάτ που είχαν απομείνει.
Έβαλε μια μεγάλη φωτογραφία μου στο ρεπορτάζ του, γράφοντας τα καλύτερα για μένα. Αποτέλεσμα ήταν να με καλέσουν από τη Minos για να κάνω audition. Την έκανα και εκεί -χωρίς να το ξέρω- βρίσκοταν ο Μίμης Πλέσσας, ο οποίος με άκουσε και με κάλεσε να τραγουδήσω στις δύο συναυλίες του στο Λυκαβηττό, για τα 30 χρόνια καριέρας του. Αυτές ήταν και οι πρώτες μου εμφανίσεις, παρουσία μεγάλου κοινού.
ΧΣ: Στις οποίες έβγαινες μετά τη Μαρινέλλα.
ΠΞ: Και μετά το «Άνοιξε πέτρα». Εγώ έβγαινα με το «Άσ’το παράθυρο ανοιχτό», σε στίχους Γιώργου Κανελλόπουλου. Να σου πω όμως πως αν δεν ήταν εκεί η Τζένη Βάνου, δε θα είχα βγει ποτέ.
ΧΣ: Γιατί;
ΠΞ: Γιατί με έσπρωξε για να βγω. Είχα «παγώσει» και η Βάνου με έσπρωξε ενθαρρυντικά, φωνάζοντας μου «Βγαίνεις».
ΧΣ: Μου επιβεβαιώνεις με ένα τρόπο, την άποψη που έχω για τη Τζένη Βάνου.
ΠΞ: Ψυχάρα, φωνάρα . Σπουδαίο πλάσμα. Όπως και η Ζωή Κουρούκλη, η Γιοβάννα. Ευλογήθηκα να γνωρίσω σπουδαία πλάσματα. Ο Πλέσσας λοιπόν με χρήζει τραγουδίστρια και εκεί με ακούει ο Γιάννης Σπανός. Δε γνωριστήκαμε όμως τότε, αλλά την επόμενη χρονιά. Έκανε ο Γιάννης Πουλόπουλος το δίσκο «Μια φορά θυμάμαι» με τραγούδια του Νέου Κύματος. Μαζί με τη Λία Βίσση κάναμε τα φωνητικά και μαζί με τον Πουλόπουλο μοιράστηκα το «Άσπρα Καράβια».
ΧΣ: Με την audition στη Minos τι έγινε;
ΠΞ: Μου κλείσανε επί τόπου εξαετές συμβόλαιο. Εγώ δεν είχα ιδέα από αυτά και υπέγραψα ότι μου δώσανε. Όμως επί της ουσίας το μόνο που έκανα ήταν δεύτερες φωνές. Κλείνανε τραγουδιστές, για να μην τους παίρνουν άλλοι. Είχα ξεκινήσει βέβαια να κάνω ένα δίσκο με τον Πλέσσα, αλλά ποτέ δεν έμαθα τι έγινε και έμεινε στη μέση.
ΧΣ: Το 1981 ήταν μια σπουδαία χρονιά για σένα, διότι συμμετείχες και στους Α’ Αγώνες ελληνικού τραγουδιού Κέρκυρας, υπό την επιμέλεια του Μάνου Χατζηδάκι.
ΠΞ: Θέλανε να με στείλουνε στο φεστιβάλ Θεσσαλονίκης αλλά είχε πέσει η ποιότητα του και δε μου άρεσε και το τραγούδι που μου δώσανε. Είπα πως αν ήταν να πάω σε φεστιβάλ, μόνο στους «Αγώνες της Κέρκυρας» θα πήγαινα. Είχε ήδη ηχογραφήσει το τραγούδι «Στάλες της βροχής» η Σαββίνα Γιαννάτου αλλά δε μπορούσε να παραστεί. Έψαχνε ο Χατζηδάκις μια φωνή να μπορέσει να πει αυτό το τραγούδι. Εκεί με βοήθησε η Minos, μιας και με πρότειναν. Πηγαίνω στο συνθέτη του, το Στέφανο Δεκεριάν, μαθαίνω το τραγούδι και την ίδια μέρα το ηχογραφήσαμε. Εκεί ήταν και ο ίδιος ο Χατζηδάκις. Έτσι γνωριστήκαμε και μου είπε «Έχετε πολύ ωραίο Τimbro», δηλαδή ωραία χροιά. Μετά συνεργάστηκα μαζί του και στα ραδιοφωνικά προγράμματα της Ερτ.
ΧΣ: Θα ήθελα να μας πεις όμως για όσους δε ξέρουν, τι ακριβώς ήταν αυτό το φεστιβάλ.
ΠΞ: Ήταν σπουδαία τραγούδια, που ο τρόπος που τα είχε ενορχηστρώσει ο ίδιος τα έκανε σπουδαιότερα. Ήταν οι συμβουλές του, η επιμέλεια και η ενέργεια του. Δε θα ξεχάσω ποτέ την σπουδαία και αδικοχαμένη Ηλέκτρα που τραγουδούσε το «Καμικάζι». Ο Χατζηδάκις χόρευε επάνω στη σκηνή, διευθύνοντας αυτή την εκπληκτική ορχήστρα.
ΧΣ: Πως είναι για μια νέα κοπέλα να βρίσκεται δίπλα στον Μάνο Χατζηδάκι;
ΠΞ: Αρχικά να πω πως θεωρώ καλλιτεχνικό έγκλημα το ότι δεν έχουν διασωθεί αυτές οι εκπομπές. Είχε διαλέξει 7 φωνές από εμάς που συμμετείχαμε στους «Αγώνες Κέρκυρας» και κάναμε αφιερώματα σε όλο το ελληνικό τραγούδι. Για το Χατζηδάκι και μόνο που σκέφτομαι ότι με ξεχώρισε και με πήρε μαζί του, από μόνο του είναι δώρο ζωής. Δε μπορώ να ξεχάσω το χιούμορ του, πως ήταν μια αγκαλιά για εμάς. Υπέροχο να βρίσκεσαι δίπλα του.
ΧΣ: Από το 1981, μέχρι και το 1989, όπου ήρθε ο πρώτος σου προσωπικός δίσκος, σε εμπιστεύονται εξίσου ιερά τέρατα της μουσικής.
ΠΞ: Με τον Γιάννη Σπανό γνωριστήκαμε το 1983 και ξεκινήσαμε περιοδείες και μετά δουλέψαμε στο «Κύτταρο». Ακολούθησε μια επίσης εκπληκτική συνάντηση Σπανού – Χατζηνάσιου.
Αυτή δεν ήταν απλά μια ωραία σεζόν. Είχαν έρθει ο Γκάτσος με τη Μούσχουρη, ο Χατζηδάκις, ο Θεοδωράκης. Είχαμε σχεδόν κάθε βράδυ την Αλίκη με όλο το ελληνικό θέατρο, την Καρέζη. Μέχρι και η Ursulla Andress είχε έρθει. Τα επόμενα δύο χρόνια συνεργάστηκα με Πλέσσα και Γιώργο Κατσαρό. Και μετά ήρθε η ξεχωριστή σχολή «Γιώργος Μαρίνος».
ΧΣ: Απολαμβάνω τις αφηγήσεις σου και απλά περιμένω να μου πεις για το Γιώργο Μαρίνο.
ΠΞ: Τι να πρωτοπώ; Ο Μαρίνος ήξερε πάρα πολύ καλά τι ήθελε και αν δεν μπορούσες να ανταποκριθείς σε αυτό, ήταν αυστηρός. Όμως ήξερε τι να περιμένει από τον καθένα. Εγώ δεν έκανα μαζί του show, όπως η Πωλίνα ή η Μπαλανίκα. Έκανα την εμφάνιση μου και μετά κάναμε μαζί ένα ωραίο στιγμιότυπο με ντουέτα. Κάναμε μαζί αφιέρωμα στο Χατζηδάκι.
Τεράστιο σχολείο για μένα. 1990- 1991 αυτή η εκπληκτική παράσταση, σε κείμενα των Ρέππα – Παπαθανασίου. Αυτό σε σχέση με τη δουλειά. Ως άνθρωποι είχαμε ταιριάξει πολύ, γιατί είχαμε την ίδια λατρεία για τα ζώα. Πολλές φορές πήγαινα σπίτι του και έμενα εκεί, βλέπαμε μέχρι τα χαράματα μιούζικαλ. Μάλιστα μια φορά, γέννησε ένα από τα σκυλιά του και με πήρε τηλέφωνο στις τρεις το πρωί για να μου κάνει πλάκα, λέγοντας μου πως το ένα κουτάβι το βάφτισε «Πένυ», επειδή του θύμιζε εμένα.
ΧΣ: Είχες ήδη βγάλει λοιπόν τον πρώτο σου δίσκο «Επιφυλακή» και θέλω να μιλήσουμε για τη δισκογραφική σου πορεία.
ΠΞ: Στη δισκογραφία δεν τα πήγα καλά. Είχα πάρει απαλλακτικό από τη Minos γιατί είχε κυκλοφορήσει σε δίσκο το πρόγραμμα με Σπανό και Χατζηνάσιο και δε θα μπορούσα να συμμετέχω. Η «Επιφυλακή» είχε τραγούδια του Σπανού, κυκλοφόρησε από την Polygram και είχε πάει πολύ καλά.
ΧΣ: Ωραία. Γιατί δεν υπήρξε συνέχεια με την Polygram;
ΠΞ: Εγώ δε το ξέρω. Δούλευα τόσο πολύ σε ζωντανές εμφανίσεις. Είχα μεν ένα συμβόλαιο με την Polygram αλλά σου μιλάω ειλικρινά. Δεν το έψαχνα, δε με αφορούσε. Δεν είχα όμως και κάποιον manager ή την εταιρία να με «κυνηγά» να κάνουμε πράγματα.
Δεν επιδίωξα να είμαι η αγαπημένη των εταιριών και δεν έτυχε κιόλας. Το 1995 έκανα ξανά δίσκο, που ήταν παραγωγή του Κώστα Κωτούλα με τραγούδια πάλι του Σπανού αλλά και του Χατζηνάσιου και της Νάνας Βενετσάνου. Βγήκε από μια μικρή εταιρία γιατί ο Κωτούλας ήθελε να μου κάνει δίσκο. Έκανα παράλληλα πολλές συμμετοχές σε δίσκους. Χρήστο να σου πω την αλήθεια? Δεν την κυνήγησα την καριέρα μου. Ήθελα να περνάω καλά.
ΧΣ: Με όσα ωραία σου είχαν συμβεί, στο επίπεδο των συνεργασιών και των ζωντανών εμφανίσεων, μήπως ίσως κάποιος άνθρωπος να έβαλε και εσκεμμένα εμπόδια στη δισκογραφία σου;
ΠΞ: Δε το ξέρω και δεν το αποκλείω κιόλας. Ίσως να έχει συμβεί…
ΧΣ: Υπάρχει και μια ακόμη πλευρά σου, αυτή της ηθοποιού, μιας και συμμετείχες στο κλασσικό σήριαλ της Ερτ «Η εξαφάνιση του Τζων Αυλακιώτη».
ΠΞ: Δεν έχω πάει σε κάποια δραματική σχολή, αν και ήθελα. Είχα δώσει εξετάσεις στο Εθνικό αλλά δε γινόταν να πάω. Τότε δουλεύαμε 7 ημέρες την εβδομάδα. Στο πρόγραμμα που σου ανέφερα με τον Σπανό και τον Χατζηνάσιο, είχαν έρθει αρκετές φορές ο Ερρίκος Ανδρέου με τη Νόρα Βαλσάμη. Με αγαπούσαν πολύ. Ο Ερρίκος μου το πρότεινε, γιατί είχε ρόλο τραγουδίστριας. Στην πορεία έπαιξα και στο θέατρο, στο έργο «Η κωμωδία του έρωτα» του Ίψεν, σε σκηνοθεσία Γιώργου Λιβανού. Θα ήθελα να το ξανακάνω και θα το κάνω.
ΧΣ: Έχουμε ήδη αναφέρει πολλούς από τους σπουδαίους καλλιτέχνες με τους οποίους συνεργάστηκες…
ΠΞ: Να πούμε και για τον Μάριο Τόκα, τον Κώστα Χατζή, τον Στέφανο Κορκολή, τον Ηλία Ανδριόπουλο…
ΧΣ: Μεγάλοι καλλιτέχνες. Οι μεγάλοι καλλιτέχνες είναι και «μεγάλοι» άνθρωποι;
ΠΞ: Έχω μάθει να το ξεχωρίζω τον καλλιτέχνη από το έργο του. Στα πρώτα χρόνια μου στο χώρο, έπαιζε ρόλο για μένα το να είναι «μεγάλος» κάποιος και με τις δύο ιδιότητες του. Τώρα πια όχι τόσο πολύ.
ΧΣ: Έχοντας γνωριστεί μέσω των social media, παρατηρώ πως είσαι από τους λίγους καλλιτέχνες που πάντα έχει ένα καλό λόγο για τους άλλους συναδέρφους σου. Και ομολογώ πως το χαίρομαι αυτό, ειδικά σε εποχές που τα καλά λόγια είναι «μετρημένα».
ΠΞ: Γιατί να μην έχω; Τι μας χωρίζει; Εγώ είμαι αυτή που είμαι.
ΧΣ: Είσαι και ένας άνθρωπος, που εκφράζεσαι δημόσια για θέματα κοινωνικά, πολιτικά. Παίρνεις ξεκάθαρη θέση και δεν κρύβεις και πως ανήκεις στο χώρο της αριστεράς…
ΠΞ: Και με έχουν μπλοκάρει και έχω ακούσει διάφορα. Δε με ενδιαφέρει. Θα παίρνω θέση πάντα κατά της αδικίας. Δεν αντέχω το άδικο.
ΧΣ: Παίρνεις θέση και αυτή τη θέση την είχες κάνει και τραγούδι, με το «Έχουμε πεθάνει από καιρό».
ΠΞ: Χαίρομαι πολύ για αυτό το τραγούδι. Είναι ωραίες οι αναρτήσεις, αλλά δεν είναι πιο ωραία αυτά που πιστεύουμε να τα λέμε και μέσω της τέχνης μας;
ΧΣ: Θεωρώ πως ναι. Κράτησα για το τέλος, αυτό που βιώνεις δύο χρόνια και ξέρω πόσο ευτυχισμένη σε κάνει.
ΠΞ: Είναι μεγάλο δώρο η συνεργασία μου με το Σταμάτη Κραουνάκη, αυτόν τον υπέροχο σε όλα του άνθρωπο και καλλιτέχνη. Νιώθω μεγάλη ευτυχία τις στιγμές που συναντιόμαστε μαζί όλα τα «Αηδόνια». Τώρα στις 15/09, θα έρθουμε και στην αγαπημένη μας Θεσσαλονίκη, με την παράσταση «Τα αηδόνια του θέρους». Μεγάλη εμπειρία ο Σταμάτης, ασύλληπτο μυαλό. Είναι ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΗΣ. Με όλα τα γράμματα κεφαλαία. Έχει κάτι ακόμα που αγαπώ πολύ. Έχει απόλυτη δικαιοσύνη σε όλα του και είναι κάτι που εκτιμώ πολύ.
ΧΣ: Πένυ μου πως να κλείσουμε;
ΠΞ: Με την ευχή για ειρήνη και δικαιοσύνη σε όλο τον κόσμο. Να επιστρέψει το φως στις ζωές μας.
Πληροφορίες και εισιτήρια για την παράσταση «ΤΑ ΑΗΔΟΝΙΑ ΤΟΥ ΘΕΡΟΥΣ» Του Σταμάτη Κραουνάκη στο σύνδεσμο.
https://www.more.com/gr-el/tickets/music/stamatis-kraounakis-thessaloniki/
