Προειδοποιήσεις για σεξουαλικές επιθέσεις, έλλειψη θέσεων φιλοξενίας και ένα σύστημα προστασίας που δοκιμάζεται στα όριά του
Μια ιδιαίτερα ανησυχητική εικόνα αναδύεται στη Θέουτα, καθώς οι μαζικές αφίξεις μεταναστών από το Μαρόκο έχουν δημιουργήσει μια νέα και ιδιαίτερα ευάλωτη ομάδα: ανήλικα κορίτσια, ακόμη και κάτω των 14 ετών, που φτάνουν στην πόλη χωρίς συνοδεία και σε αρκετές περιπτώσεις παραμένουν χωρίς ασφαλή στέγη και επαρκή προστασία.
Την τελευταία εβδομάδα, σύμφωνα με υγειονομικές πηγές που επικαλούνται ισπανικά μέσα ενημέρωσης, το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Θέουτα έχει αντιμετωπίσει τουλάχιστον πέντε περιστατικά ανήλικων κοριτσιών που καταγγέλλουν βιασμό. Όλες φέρεται να είναι 14 ετών ή μικρότερες και να έχουν φτάσει στην πόλη από το Μαρόκο.
Παράλληλα, έχουν αντιμετωπιστεί περισσότερα από δέκα περιστατικά που παρουσιάζουν ενδείξεις συμβατές με σεξουαλικές επιθέσεις. Ο ακριβής αριθμός, ωστόσο, παραμένει άγνωστος, καθώς υπάρχουν περιστατικά για τα οποία δεν έχει γίνει επίσημη καταγγελία.
Πίσω από τους αριθμούς βρίσκεται ένα ακόμη πιο σοβαρό κοινωνικό ζήτημα: τι συμβαίνει σε ένα ανήλικο κορίτσι όταν φτάνει μόνο του σε μια ευρωπαϊκή πόλη, αλλά δεν υπάρχει διαθέσιμη θέση σε δομή προστασίας;
Η γιατρός των Επειγόντων του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου της Θέουτα, Σουσάνα Ασκάσο, περιγράφει μια κατάσταση που προκαλεί έντονο προβληματισμό. Σύμφωνα με την ίδια, στην περιοχή βρίσκονται κορίτσια κάτω των 14 ετών τα οποία παραμένουν στον δρόμο, όχι επειδή αρνούνται να φιλοξενηθούν, αλλά επειδή οι διαθέσιμες θέσεις στις δομές προστασίας ανηλίκων δεν επαρκούν.
«Δεν είναι ότι δεν θέλουν να τις δεχτούν, αλλά ότι δεν υπάρχει χώρος για αυτές», εξηγεί χαρακτηριστικά.
Και κάπως έτσι δημιουργείται ένα επικίνδυνο κενό: παιδιά που, θεωρητικά, θα έπρεπε να βρίσκονται στον πυρήνα κάθε συστήματος προστασίας, καταλήγουν να είναι εκτεθειμένα σε έναν δρόμο που δεν μπορεί να τους προσφέρει ούτε ασφάλεια ούτε σταθερότητα.
Οι γιατροί βλέπουν την κρίση από την πρώτη γραμμή
Η κατάσταση δεν αφορά μόνο την προστασία των ανηλίκων. Το σύστημα υγείας της Θέουτα βρίσκεται επίσης υπό μεγάλη πίεση.
Η γιατρός περιγράφει ένα Τμήμα Επειγόντων που καλείται να εξυπηρετεί καθημερινά περίπου 300 έως 400 μετανάστες, με το ίδιο προσωπικό και τα ίδια μέσα που διέθετε πριν από τη μαζική είσοδο μεταναστών στα τέλη Ιουλίου.
Το πρόβλημα, όπως εξηγεί, δεν σταματά όταν ένας ασθενής παίρνει εξιτήριο. Σε πολλές περιπτώσεις δεν υπάρχει ασφαλής προορισμός στον οποίο μπορεί να επιστρέψει.
Παράλληλα, οι υγειονομικοί καλούνται να διαχειριστούν περιστατικά ανθρώπων που έχουν μείνει χωρίς πρόσβαση στις συνήθεις θεραπείες τους, όπως απορρύθμιση διαβήτη και επιληπτικές κρίσεις, ενώ εκφράζονται ανησυχίες και για την έγκαιρη ανίχνευση λοιμωδών νοσημάτων.
Η Ασκάσο έχει ζητήσει δημόσια ενίσχυση του υγειονομικού προσωπικού και την αναγνώριση της Θέουτα ως περιοχής με ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες υγειονομικής κάλυψης.
Ακόμη πιο δύσκολη είναι η εικόνα που μεταφέρεται από τον αυτοσχέδιο καταυλισμό του Σίντι Εμπάρκ, όπου βρίσκονται περίπου 300 άνθρωποι.
Ο πρόεδρος του συλλόγου κατοίκων, Αμπντελάχ Μουστάφα, υποστηρίζει ότι έχουν φτάσει στην περιοχή ανήλικες σε κατάσταση σοκ, μετά από περιστατικά σεξουαλικής βίας που φέρεται να σημειώθηκαν κατά τη διαδρομή τους.
Πολλά από αυτά τα παιδιά, σύμφωνα με τις ίδιες μαρτυρίες, δεν καταγγέλλουν όσα έχουν υποστεί.
Ο φόβος, το σοκ, η απουσία υποστηρικτικού περιβάλλοντος και η αβεβαιότητα για το τι θα συμβεί στη συνέχεια μπορούν να λειτουργήσουν ως επιπλέον εμπόδια στην αποκάλυψη μιας κακοποίησης.
Για τον λόγο αυτό, κάτοικοι έχουν κινητοποιήσει ψυχολόγο και δικηγόρο, ώστε να μπορούν να στηρίζουν τις ανήλικες και να τις βοηθούν όταν αποφασίζουν να μιλήσουν.
Ο κίνδυνος δεν τελειώνει με την άφιξη
Η περίπτωση της Θέουτα αναδεικνύει ένα ευρύτερο πρόβλημα που αφορά τα ασυνόδευτα παιδιά που φτάνουν στην Ευρώπη.
Ο κίνδυνος για ένα παιδί που μετακινείται μόνο του δεν τελειώνει όταν περάσει τα σύνορα. Μπορεί να συνεχιστεί μέσα σε έναν καταυλισμό, στον δρόμο ή ακόμη και σε ένα σύστημα υποδοχής που δεν διαθέτει αρκετές θέσεις, προσωπικό και εξειδικευμένες υπηρεσίες.
Οργανώσεις προστασίας των παιδιών, μεταξύ των οποίων η Save the Children, έχουν προειδοποιήσει για την αυξημένη ευαλωτότητα των ανήλικων κοριτσιών απέναντι στην εμπορία ανθρώπων και τη σεξουαλική εκμετάλλευση, ιδιαίτερα όταν παραμένουν εκτός οργανωμένου συστήματος προστασίας.
Όπως έχει επισημανθεί, μια έφηβη που βρίσκεται μόνη, χωρίς ασφαλή στέγη και χωρίς πρόσβαση σε υπηρεσίες προστασίας, μπορεί πολύ εύκολα να βρεθεί αντιμέτωπη με καταστάσεις στις οποίες δεν έχει ούτε τα μέσα ούτε τη δύναμη να προστατεύσει τον εαυτό της.
Η αλλαγή στο προφίλ των αφίξεων
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η αλλαγή που καταγράφεται στο προφίλ των ανθρώπων που φτάνουν στη Θέουτα.
Οι ισπανικές αρχές αναγνωρίζουν πλέον την παρουσία περισσότερων κοριτσιών και παιδιών πολύ μικρής ηλικίας, γεγονός που αυξάνει ακόμη περισσότερο τις ανάγκες προστασίας.
Η Εθνική Αστυνομία έχει δώσει προτεραιότητα στις διαδικασίες ταυτοποίησης των κοριτσιών και των μικρότερων παιδιών, ενώ η ισπανική κυβέρνηση έχει αναγνωρίσει τη μεταβολή αυτή.
Το ζητούμενο, όμως, δεν είναι μόνο να εντοπιστούν.
Είναι να υπάρχει ένα ασφαλές μέρος για να πάνε μετά την ταυτοποίηση.
Γιατί η προστασία ενός παιδιού δεν μπορεί να εξαντλείται στην καταγραφή της άφιξής του ή στην αντιμετώπιση ενός τραυματισμού στα Επείγοντα. Χρειάζεται στέγη, ιατρική φροντίδα, ψυχολογική υποστήριξη, νομική προστασία και, κυρίως, έναν ασφαλή χώρο όπου το παιδί δεν θα χρειάζεται να φοβάται τι θα συμβεί την επόμενη νύχτα.
Η Θέουτα βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπη με αυτή την πρόκληση. Και πίσω από την εικόνα μιας μεταναστευτικής κρίσης, υπάρχει μια ακόμη πιο δύσκολη πραγματικότητα: παιδιά που έφτασαν στην Ευρώπη αναζητώντας ασφάλεια και κινδυνεύουν να βρεθούν ξανά χωρίς αυτήν.
