γράφει ο Τάσος Γέροντας
Sarah Alam Malik «Τι γνωρίζουμε για το Σύμπαν;». Μετάφραση Γιάννης Στάμος. Εκδόσεις Μεταίχμιο 2026.
Η σύγχρονη φυσική και οι εξελίξεις της με γοήτευσαν όταν ήρθα για πρώτη φορά σε επαφή μαζί τους, πρωτοετής σπουδαστής του πολυτεχνείου, αρκετές δεκαετίας πριν. Από τότε δεν σταμάτησα να την παρακολουθώ, να την διαβάζω. Ατομική φυσική, φυσική στοιχειωδών σωματιδίων (ή υψηλών ενεργειών), κβαντική φυσική, κβαντομηχανική, αστρονομία, αστροφυσική, κοσμολογία· είναι πολλές δεκάδες τα βιβλία που έχω διαβάσει καθ’ όλα αυτά τα χρόνια. Η προφανής ερώτηση είναι «Οπότε γιατί να διαβάσεις ακόμα ένα βιβλίο γι’ αυτήν την εξέλιξη;». Επειδή αυτή η γνώση, αυτή η επιστήμη μαγεύει όσους ασχολούνται μαζί της. Κι ο καθένας εκφράζει με τον δικό του, προσωπικό τρόπο το πώς εισπράττει αυτήν τη μαγεία. Κι ο κάθε συγγραφέας θα νιώσει, θα σκεφτεί, θα γράψει κάτι που κι αυτό θα με μαγέψει. Και πέρα από την ομορφιά της γνώσης που απολαμβάνω, αναζητώ σε κάθε βιβλίο αυτά τα ψήγματα μαγείας. Και σε τούτο το βιβλίο βρήκα πολλά.
Η συγγραφέας είναι βραβευμένη σωματιδιακή φυσικός, με διεθνώς αναγνωρισμένη ειδίκευση στη σκοτεινή ύλη. Και σ’ αυτό το βιβλίο παρουσιάζει πολύ γλαφυρά την εξέλιξη του ανθρώπου, της Γης, της ζωής, του Σύμπαντος. Από τον πρώτο καιρό που ο άνθρωπος στάθηκε στα δύο πόδια κι έστρεψε το βλέμμα του στον ουρανό και στο άγνωστο, μας φέρνει στο σήμερα, που γνωρίζουμε αδιανόητα πολλά περισσότερα από τότε, αλλά το άγνωστο παραμένει άγνωστο.
Το βιβλίο κυκλοφόρησε στην Αγγλία το 2026, οπότε περιέχει τις πλέον πρόσφατες γνώσεις μας. Και η συγγραφέας, λόγω του αντικειμένου τη, μας καταθέτει μερικές πολύ ενδιαφέρουσες σκέψεις και ιδέες για τα τελευταία μυστήρια του Σύμπαντος, τη σκοτεινή ύλη και τη σκοτεινή ενέργεια. Βλέπει με αισιοδοξία της εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης και θεωρεί θετική εξέλιξη για το μέλλον του ανθρώπου την ένωση ανθρώπου-ΤΝ.
Υπέροχη, μαγευτική γνώση, με τη γοητευτική γραφή της Μαλίκ ταξιδεύει τον αναγνώστη από το παρελθόν στο μέλλον, από το απείρως μικρό στο απέραντα μεγάλο, από τη Γη στα πέρατα του κόσμου και της γνώσης. Μπολιάζει τη σκέψη του αναγνώστη με όμορφες ιδέες, αξιοπρόσεκτους προβληματισμούς, αισιοδοξία για το (μάλλον αναπόφευκτα ζοφερό) μέλλον του Σύμπαντος. Η ανάγνωσή του δεν απαιτεί ιδιαίτερες γνώσεις φυσικής.
Εξαιρετική η μετάφραση, άψογη η επιμέλεια, πολύ όμορφη η έκδοση.
«Ο κόσμος που είναι προσβάσιμος στις αισθήσεις μας είναι ένα θραύσμα μιας ευρύτερης πραγματικότητας.»
«Η γνώση ότι άλλες μορφές ζωής αντιλαμβάνονται, σκέφτονται και βιώνουν τον κόσμο με πολύ διαφορετικό τρόπο από εμάς, τον οποίο αδυνατούμε να κατανοήσουμε, μας διδάσκει την ταπεινότητα.»
«[…] παραμένουμε ένα βαθιά φιλοσοφικό είδος. Είμαστε αφηγητές που αναζητούν την πιο σπουδαία ιστορία από όλες, ακόμα κι αν είμαστε απλώς μια υποσημείωση σε αυτήν. Η εξερεύνηση του σύμπαντος δεν είναι μόνο μια πορεία στα όρια της επιστήμης, αλλά και η αναζήτηση της ψυχής ενός είδους που βασανίζεται από αναπάντητα ερωτήματα.
