γράφει ο Τάσος Γέροντας
Αρκάντι & Μπορίς Στρουγκάτσκι «Πικνίκ στην άκρη του δρόμου». Μετάφραση από τα ρωσικά Γιώργος Πινακούλας. Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης 2026.
Οι Ξένοι. Κανείς δεν τους έχει δει. Ξέρουμε πως έχουν/είχαν έρθει για Επίσκεψη. Επισκέφθηκαν έξι μέρη στη Γη. Και μας άφησαν Δώρα.
Ένα τέτοιο μέρος επίσκεψης είναι η μυστηριώδης Ζώνη στον Καναδά. Περιφραγμένη, αποκλεισμένη, φρουρούμενη η ώνη, είναι γεμάτη από αλλόκοτα πράγματα. Άραγε οι Ξένοι μας τα άφησαν Δώρα ή απλώς τα παράτησαν; Κανείς δεν ξέρει. Όλοι όμως τα θέλουν. Αντικείμενα με ιδιότητες, με χαρακτηριστικά πρωτόγνωρα για τους ανθρώπους. Πολλοί επιστήμονες έχουν μαζευτεί γύρω από τη Ζώνη. Ελπίζουν πως θα μπορέσουν να αγοράσουν κάποιο εξωγήινο τεχνούργημα και να το μελετήσουν, προσβλέποντας σε σπουδαίες ανακαλύψεις.
«Να αγοράσουν»; Ναι. Η πρόσβαση στη Ζώνη είναι περιορισμένη. Η κίνηση εκεί εγκυμονεί κινδύνους, θανάσιμους κινδύνους. Το διάβα των Ξένων έχει αλλοιώσει τη γη. Αλλόκοτες παγίδες έχουν αλλάξει το βαρυτικό πεδίο γύρω τους. Μόνον οι Στάλκερ ξέρουν πώς να κινηθούν εκεί μέσα. Αν και όχι πάντα με ασφάλεια.
Ο Ρέντρικ Σούχαρτ είναι Στάλκερ. Φθείροντας εν γνώσει του το σώμα του και την ψυχή του σε κάθε επίσκεψη, κυκλοφορεί στη Ζώνη, μαζεύει χρήματα, προσδοκά σύντομα να ξεφύγει από όλο αυτό το σκοτεινό ακατανόητο που σκεπάζει τον τόπο.
Τελευταία του αποστολή: να βρει και να φέρει έξω τη Χρυσή Σφαίρα, αυτό το μυθικό αντικείμενο, που ελάχιστοι έχουν δει, όλοι λαχταρούν να το αποκτήσουν, μέχρι που θα σκότωναν γι’ αυτό. Τη Χρυσή Σφαίρα, που όταν την αγγίξεις, θα πραγματοποιήσει την κάθε επιθυμία σου.
Παρακολουθούμε τον Ρέντρικ επί οκτώ χρόνια. Σ’ αυτό το διάστημα οι συγγραφείς έχουν διαμορφώσει στην πληρότητά του τον χαρακτήρα του βασικού ήρωα. Δεν είναι ένας αδίστακτος Στάλκερ. Παρατηρεί, προβληματίζεται, αναζητά το νόημα πίσω από τους Ξένους και τα ευρήματα. Το Πιθηκάκι, το μεταλλαγμένο παιδί του, τον κάνει πιο προσεκτικό, πιο στοχαστικό. Κι αυτό τον κρατά ζωντανό μέχρι το τέλος, το υπέροχο τέλος.
Η εκτενής συζήτηση ανάμεσα σε ένα εκπρόσωπο προμηθευτών ηλεκτρονικού εξοπλισμού και έναν επιστήμονα που μελετά ενδελεχώς τα απομεινάρια των Ξένων προσφέρεται για σκέψεις και προβληματισμούς σχετικά με την αξία και την ισχύ της επιστήμης, την άκριτη προσκόλληση στον ορθολογισμό, την ανάγκη του ανθρώπου για εξουσία. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η προσπάθειά τους να δοθεί ορισμός στη νοημοσύνη.
«Η νοημοσύνη είναι η ιδιότητα του ανθρώπου που διαφοροποιεί τη δραστηριότητά του από εκείνη των ζώων.
…νοημοσύνη είναι η ικανότητα ενός έμβιου όντος να εκτελεί άσκοπες ή αφύσικες πράξεις.
Η νοημοσύνη είναι η ικανότητα να αξιοποιούμε τις δυνάμεις του περιβάλλοντος κόσμου χωρίς να καταστρέφουμε τον κόσμο αυτό.»
Και ο τίτλος του βιβλίου; Αυτός προκύπτει από μία ενδιαφέρουσα σκέψη του επιστήμονα κατά τη συζήτηση.
Εξαιρετική η μετάφραση, πολύ κατατοπιστικά τα δύο επίμετρα. Υπέροχη έκδοση στη νέα σειρά Robota των ΠΕΚ, που θα μας χαρίσει κορυφαία λογοτεχνήματα και δοκίμια από τον αγαπημένο χώρο της επιστημονικής φαντασίας.
«μοιράζονται με τους οικείους τους την κενότητα που αφήνει η έκθεσή τους στο αδιανόητο.»
