Το ΜΠΙΤΣΚΟΜΠΕΡ, η πρώτη μεγάλου μήκους live-action ταινία του Αριστοτέλη Μαραγκού μετά το πολλά υποσχόμενο ντεπούτο του με το πειραματικό “Timekeepers of Eternity”, έρχεται τον Μάρτιο στα σινεμά σε όλη την επικράτεια για να πει την ιστορία μιας αιώνιας διαφυγής, μιας σισύφειας πλεύσης.
Το ΜΠΙΤΣΚΟΜΠΕΡ ξεκίνησε τη πορεία του για τα φεστιβάλ του κόσμου από το Διαγωνιστικό Τμήμα του Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Μπουένος Άιρες (Αργεντινή) και τον περασμένο Νοέμβριο έκανε απόβαση στην Ελλάδα και το Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης. Εκεί αγαπήθηκε από το κοινό του φεστιβάλ και απέσπασε από τη Κριτική Επιτροπή τον Αργυρό Αλέξανδρο – Βραβείο Σκηνοθεσίας και το Βραβείο Φωτογραφίας. Mιλήσαμε με τον Αριστοτέλη Μαραγκό με αφορμή τις προβολές της ταινίας στη Θεσσαλονίκη.
Η ταινία ΜΠΙΤΣΚΟΜΠΕΡ μοιάζει να συνομιλεί έντονα με τον κόσμο του Νίκου Καββαδία. Πώς γεννήθηκε η ιδέα να μεταφέρεις αυτή τη ναυτική ποιητική στο σινεμά και τι σε συγκινεί προσωπικά στο έργο του;
Το έργο του Νίκου Καββαδία λειτουργεί σαν ένα παράθυρο για όλους εμάς που δεν είμαστε ναυτικοί. Η ταινία είναι εμπνευσμένη από αυτόν τον κόσμο και προσπαθεί, μέσα από ναυτικές ιστορίες, να προσεγγίσει μια ζωή στη θάλασσα, όπως την φαντάζεται όμως κάποιος στεριανός.
Αυτό που με συγκινεί βαθιά στο έργο του είναι το ανθρώπινο βλέμμα του. Ο τρόπος που πλέκει ιστορίες, όνειρα και προσδοκίες χωρίς να διεκδικεί την αντικειμενική αλήθεια των γεγονότων, αλλά παραμένοντας απόλυτα ειλικρινής ως προς το συναισθηματικό τους αποτύπωμα. Αν προσπάθησα να μεταφέρω κάτι στο σινεμά, είναι αυτή ακριβώς η διπλή φύση: την πλάνη που δημιουργεί η ναυτική του ποιητική και την αλήθεια που αποκαλύπτει.
Ο ήρωας της ταινίας κουβαλά μια σχεδόν εμμονική ανάγκη για φυγή και θάλασσα. Σε ποιο βαθμό βλέπεις αυτή την ιστορία ως μια αλληγορία για την ανθρώπινη ανάγκη να ξεφύγει από το παρελθόν του;
Προσωπικά δεν βλέπω την ανάγκη του ανθρώπου ως μια διαρκή επιστροφή στο παρελθόν, αλλά κυρίως ως μια κίνηση προς το μέλλον. Η φυγή δεν αφορά μόνο την απόδραση· είναι και μια ανάγκη για αλλαγή, μια αναζήτηση του διαφορετικού.
Ακόμη και όταν κοιτάμε πίσω, στις αναμνήσεις μας, στους γονείς μας, στην ουσία προβάλλουμε προσδοκίες για το μέλλον μας. Στην ταινία, ο Ηλίας συλλέγει και αφηγείται ιστορίες που παρουσιάζει ως βιώματα, αλλά στην πραγματικότητα τις βλέπει ως πιθανές εκδοχές του εαυτού του. Ως δυνατότητες που ίσως κάποτε γίνουν πραγματικότητα.
Μετά το πειραματικό “The Timekeepers of Eternity”, περνάς σε μια live-action μεγάλου μήκους ταινία. Τι άλλαξε για σένα στη διαδικασία της σκηνοθεσίας και τι παρέμεινε ίδιο στον τρόπο που αφηγείσαι ιστορίες;
Το The Timekeepers of Eternity, παρότι πειραματικό στη φόρμα, έχει και μια έντονα mainstream βάση, ξεκινά από τον Stephen King και συνομιλεί με την επιστημονική φαντασία και τον τρόμο, ακόμη και με την αισθητική των παλιών B-movies. Το Μπιτσκόμπερ κινείται κι αυτό ανάμεσα σε δύο κόσμους: σε κάτι βαθιά ελληνικό και ταυτόχρονα οικουμενικό, με κινηματογραφικές φόρμες που είναι ταυτόχρονα παλιομοδίτικες και ανανεωμένες. Οι επιλογές προκύπτουν πάντα από την ίδια την ιστορία και τις ανάγκες της· εγώ προσπαθώ να παραμένω ανοιχτός στον πειραματισμό.
Σε πρακτικό επίπεδο, η μεγάλη διαφορά ήταν η συνεργασία με ένα μεγάλο συνεργείο και με ηθοποιούς που έδωσαν χρόνο και δημιουργικότητα για να κατασκευάσουμε μαζί κάτι συλλογικό, ένα καράβι, μεταφορικά αλλά και κυριολεκτικά.
Η εικόνα της ταινίας έχει μια έντονη, σχεδόν ποιητική αισθητική. Πώς δούλεψες με τον διευθυντή φωτογραφίας για να δημιουργήσετε αυτόν τον θαλασσινό, μελαγχολικό κόσμο;
Ο Γιώργος Καρβέλας είναι ένας πολύ σημαντικός συνεργάτης. Η επικοινωνία μας ξεκίνησε νωρίς, ήδη από το στάδιο του σεναρίου. Μέσα από συζητήσεις, ανταλλαγή εικόνων και αναφορών, η αισθητική της ταινίας προέκυψε οργανικά και είναι αποτέλεσμα της συνεργασίας και της ανταλλαγής. Μάλλον είναι η δική μας μελαγχολία και ο ωκεανός μέσα μας που καθόρισε το τελικό αποτέλεσμα.
Φυσικά η εικόνα δεν είναι ποτέ αποκομμένη· συνδέεται άμεσα με τις ερμηνείες και τον ρυθμό της ταινίας. Από το σενάριο μέχρι το μοντάζ, όλα ήταν δεμένα με μια ιδέα της θάλασσας, ή ίσως πιο σωστά, με την προσδοκία της θάλασσας, όπως την κουβαλούν αυτοί οι στεριανοί μπιτσκόμπερ.
Ο Χρήστος Πασσαλής κρατά έναν ιδιαίτερα απαιτητικό ρόλο. Τι ήταν αυτό που σε έκανε να τον επιλέξεις για τον Ηλία και πώς χτίσατε μαζί τον χαρακτήρα;
Ο Χρήστος πολύ γρήγορα ανέτρεψε την εικόνα που είχα εγώ για τον Ηλία, και αυτό έκανε τη διαδικασία των προβών και των γυρισμάτων πολύ πιο ζωντανή και δημιουργική. Όταν έχεις ζήσει καιρό με έναν χαρακτήρα μέσα από το σενάριο, είναι πραγματικά αναζωογονητικό να τον ξανανακαλύπτεις μέσα από έναν ηθοποιό.
Κατάφερε να κατασκευάσει ένα είδος αινίγματος γύρω από τον Ηλία, κάτι που ήταν απαραίτητο και για την ταινία. Ο δικός μου ρόλος ήταν κυρίως να ενορχηστρώνω τις συνθήκες, να του δίνω χώρο και ερεθίσματα ώστε να βυθίζεται όλο και περισσότερο σε αυτή τη σκοτεινή, απαιτητική πλευρά του χαρακτήρα.
Το ΜΠΙΤΣΚΟΜΠΕΡ ταξίδεψε ήδη σε διεθνή φεστιβάλ πριν φτάσει στις αίθουσες. Τι σου έδειξε αυτή η διαδρομή για το πώς διαβάζεται μια τόσο ελληνική ιστορία από ένα διεθνές κοινό;
Ξεκινήσαμε την πορεία μας από την Αργεντινή, και αυτά τα ταξίδια είναι πολύτιμα γιατί σου αποκαλύπτουν πώς επικοινωνεί η ταινία σε διαφορετικά πολιτισμικά πλαίσια. Κάθε θεατής φέρνει τις δικές του εμπειρίες και προσλαμβάνει την ιστορία διαφορετικά, πόσο μάλλον από άλλες χώρες.
Με έναν τρόπο, είναι και ταιριαστό, η ίδια η ταινία προσεγγίζει ένα ταξίδι, για ανθρώπους που χτίζουν ένα πλοίο για να φύγουν. Το γεγονός ότι η ταινία μου έδωσε την ευκαιρία να τη συνοδεύσω σε αυτή τη διαδρομή είναι κάτι πολύ σημαντικό για μένα, και μου δίνει ένα αίσθημα εμπιστοσύνης για τα επόμενα σχέδια.
Στο πρωταγωνιστικό ρόλο και σε μια καθηλωτική ερμηνεία ο Χρήστος Πασσαλής, ενσαρκώνει ταυτόχρονα τη στιγμή μιας κρίσης αλλά και μιας ανάτασης. Το πλήρωμα συμπληρώνουν οι Αλίκη Ανδρειωμένου, Στάθης Κόκκορης, Σωτήρης Μπέλσης, Λευτέρης Πολυχρόνης. Τη διεύθυνση φωτογραφίας αναλαμβάνει ο μετρ Γιώργος Καρβέλας, απαθανατώντας τους χαρακτήρες του σαν μια καρτ ποστάλ πριν το ταξίδι.
