Ο Εξώστης ρωτά, οι συγγραφείς απαντούν | Τέση Παπαθανασίου

Κάθε εβδομάδα ένας συγγραφέας απαντά σε 15 ερωτήσεις. Σήμερα η Τέση Παπαθανασίου

1. Γιατί γράφετε;

Γράφω για να επικοινωνώ με τους ανθρώπους. Για να εκφράζω αυτά που συσσωρεύονται μέσα μου. Ειδικά το αστυνομικό είδος που έχω επιλέξει, μου επιτρέπει να καταδείξω πολλά από τα άδικα και τα κακώς κείμενα γύρω μας.

2. Τι κάνετε όταν δε γράφετε;

Τον ελεύθερο χρόνο μου τον μοιράζω. Μου αρέσει να αφιερώνω ένα κομμάτι του σε φίλους και από την άλλη να καταπιάνομαι με καθετί δημιουργικό. Έχω ασχοληθεί κατά καιρούς με διάφορες κατασκευές, ζωγραφική, ραπτική, μέχρι δημιουργία παιχνιδιών με γρίφους για παιδιά. Αυτό όμως που πραγματικά δεν σταματώ να απολαμβάνω, είναι η ανάγνωση βιβλίων, που πιστεύω πως με εξελίσσει όχι μόνο στη γραφή αλλά και σαν άνθρωπο.

3. Είστε πρωτίστως αναγνώστρια ή συγγραφέας;

Είμαι αναγνώστρια και παράλληλα γράφω. Γενικά πιστεύω πως κάποιος που γράφει «οφείλει» κατά κάποιο τρόπο να διαβάζει. Η ανάγνωση είναι το εργαλείο της δουλειάς του, και μέσω αυτού την κάνει πολύ καλύτερα. Προσωπικά η ανάγνωση όχι μόνο μου ανοίγει πολλά πεδία σχετικά με τη γραφή, αλλά με ξεκλειδώνει κιόλας. Καταργώ τις φοβίες μου και τολμώ καινούρια πράγματα.

4. Τι διαβάζετε αυτό το διάστημα;

Διαβάζω ασταμάτητα και απ΄ όλα. Εναλλάσσω τα αστυνομικά που μου αρέσουν με τα άλλα είδη. Αυτό μου προσφέρει ποικιλία και ταυτόχρονα με βοηθάει να μην παγιδεύομαι σε συγκεκριμένα μονοπάτια. Γενικά μου αρέσει το ανοιχτό μυαλό και η ανοιχτή σκέψη στους ανθρώπους και προσπαθώ να το καλλιεργώ και στον εαυτό μου. Αυτή τη στιγμή διαβάζω το «Όσα δεν θέλω να πω» του ΊανΡάνκιν και «Το πρόσωπο του άλλου» του Κόμπο Αμπέ, ενός από τους σημαντικότερους Ιάπωνες συγγραφείς του 20^ου αιώνα.

5. Με ποιες προσωπικότητες της Λογοτεχνίας θα βγαίνατε για ποτό;

Μέχρι πέρσι πάντα έλεγα πως θαυμάζω δύο συγγραφείς του αστυνομικού μυθιστορήματος (μιλώ για τους εν ζωή πάντα) τον Άρνε Νταλ και τον ΝτονάτοΚαρρίζι και θα ήθελα πολύ να τους συναντήσω. Κάποια μοίρα φαίνεται με άκουσε και στα πλαίσια του Φεστιβάλ αστυνομικής λογοτεχνίας μου δόθηκε η ευκαιρία τον προηγούμενο Μάιο να γνωρίσω τον Άρνε Νταλ και να συνομιλήσουμε. Εκτός από ταλαντούχος είναι ένας πανέξυπνος, προσγειωμένος, γλυκύτατος άνθρωπος και είμαι πολύ χαρούμενη που τον γνώρισα μαζί με την υπέροχη αρραβωνιαστικιά του. Και κατενθουσιασμένη που διάβασε το καινούριο μου βιβλίο και έγραψε ένα πολύ όμορφο σχόλιο που έχω την τεράστια τιμή να υπάρχει στο εξώφυλλο.

6. Ισχύει ακόμα ο «θάνατος του συγγραφέα» στην εποχή των social media;

Στην εποχή των σόσιαλμίντια όλα είναι εύκολα, γρήγορα και γίνονται με ένα κλικ. Βομβαρδιζόμαστε όλοι από τις ίδιες ειδήσεις και τις αναμασάμε, με αποτέλεσμα να τις θεωρούμε έγκυρες χωρίς διερεύνηση ή περαιτέρω κριτική σκέψη. Παρ’ όλα αυτά πιστεύω πως ακόμα και σήμερα ένα έργο δεν μπορεί να διαχωριστεί από τον συγγραφέα του. Η πληροφορία και η έρευνα, η γλώσσα, τα ρεύματα, η συναισθηματική ένταση, ο χρόνος, οι αναφορές, το περιεχόμενο,  η αναζήτηση της αλήθειας, όλα αυτά δίνονται με βάση τις εμπειρίες και τις ανάγκες του συγγραφέα και εκλαμβάνονται με βάση τις εμπειρίες και τις ανάγκες του αναγνώστη. Η ανάγνωση είναι μια δυναμική διαδικασία που προϋποθέτει τη συμμετοχή και των δύο.

7. Γίνεται να βιοπορίζεσαι στην Ελλάδα μόνο από τη συγγραφή;

Είναι πάρα πολύ δύσκολο, ελάχιστοι νομίζω το καταφέρνουν. Το γιατί θέλει ανάλυση. Θα πω χοντρικά, πως αφενός το αναγνωστικό κοινό στη χώρα μας είναι μικρό και αφετέρου πως ο συγγραφέας και το έργο του δεν προστατεύονται αρκετά και δεν προωθούνται.

8. Διδάσκεται η γραφή;

Η γραφή είναι για μένα ένας συνδυασμός ταλέντου, εξάσκησης και φυσικά εκμάθησης. Η διδασκαλία της είναι πολύ σημαντική, μπορεί να σε απογειώσει, να σε ξεκλειδώσει, όπως είναι και η ανάγνωση, για να μην πω η μελέτη, λογοτεχνικών έργων. Πιστεύω πολύ πως γενικά ό,τι κι αν θες να κάνεις καλό είναι να κοιτάξεις πρώτα να μάθεις τον τρόπο. Είμαι της άποψης πως τίποτα δεν γίνεται μόνο με το ταλέντο, χωρίς σκληρή δουλειά.

9. Ποιο θα ήταν το δικό σας «γράμμα σ’ ένα νέο ποιητή»;

Το «καράβι» του Καββαδία που αποτελεί για αυτόν τη σωτηρία και την ελπίδα  είναι αναμφίβολα μια κάποια λύση. Εύκολα θα επέλεγα να φύγω από κάπου που δεν βλέπω φως, σε αναζήτησή του, μάλλον γιατί προσωπικά δεν μπορώ να ζήσω χωρίς κάπου να αχνοφαίνεται μια ηλιαχτίδα. Αυτό που θα έλεγα όμως στον νέο και ίσως απογοητευμένο ποιητή, είναι πως η ζωή δεν θέλει σοβαροφάνεια, το νόημα και η ομορφιά είναι η διαρκής προσπάθεια για βελτίωση του εαυτού μας και των γύρω, επιστρατεύοντας όλη την τρέλα μας. Το λέει κι ο ίδιος ο ποιητής «Κι όπως εγώ για έν’ αδερφό εδεήθηκα, για έναν τρελό εσείς προσευχηθείτε».

10. Η Λογοτεχνία είναι ενιαία ή επιδέχεται διακρίσεων;

Προσπαθώ πολύ καιρό να συλλέξω απόψεις για αυτό το ερώτημα, ειδικά με αφορμή ότι κάποια είδη θεωρούνται παραλογοτεχνία. Ακούω πολύ προσεκτικά όλες τις απόψεις, χωρίς να απορρίπτω και προσπαθώ να αποκρυσταλλώσω άποψη. Δεν έχω πειστεί τελικά πως η λογοτεχνία σηκώνει διακρίσεις. Για μένα, ακόμα είναι ενιαία κι έτσι θα ήθελα να είναι.

11. Υπάρχουν mustread βιβλία; Ποια είναι για εσάς;

Υπάρχουν βιβλία που με συγκλονίζουν, υπάρχουν mustread συγγραφείς, όπως αυτοί του Κανόνα πχ ένας από αυτούς είναι αναμφισβήτητα ο Προυστ. Αλλά υπάρχουν και οι εκπλήξεις τύπου Σκαρίμπα ας πούμε, που παλιότερα δεν θα τον έβαζα στους «υποχρεωτικούς», και ξαφνικά μια μέρα έρχεσαι σε επαφή με κείμενό τους και ξετρελαίνεσαι και λες αυτόν πρέπει οπωσδήποτε όλοι να τον διαβάσουν. Είναι πάρα πολλοί οι αξιόλογοι, είναι λίγος ο χρόνος μας και τελικά είναι θέμα τύχης τι θα πέσει στα χέρια σου και τι θα σε συγκλονίσει.

12. Πώς είναι να γράφεις στον καιρό της πολιτικής ορθότητας;

Προσωπικά τη λαμβάνω υπ’ όψιν, αλλά δεν με απασχολεί τόσο ώστε να με λογοκρίνει. Νομίζω η πολιτική ορθότητα είναι κάτι που έφτασε στο ζενίθ του και τώρα ήρθε η ώρα να καταλαγιάσει, ώστε να μας αφήσει να γράφουμε ορθά και σύμφωνα με την εποχή μας μεν, λίγο πιο ελεύθερα δε, γιατί πιστεύω κάπου χάσαμε το μέτρο, όπως με κάθε τι καινούριο.

13. Γιατί οι Έλληνες γράφουν περισσότερο απ’ ό, τι διαβάζουν;

Είμαστε λαός εξωστρεφής, που η δημιουργία και η έκφραση μάς είναι απαραίτητες. Είναι πολύ όμορφο που γράφουν πολλοί, θα ήταν ακόμα ωραιότερο αν διάβαζαν περισσότεροι. Είπα τη γνώμη μου πιο πάνω για τη σχέση γραφής και ανάγνωσης. Η ανάγνωση όμως ως έννοια είναι αυθύπαρκτη, με πολλαπλά οφέλη.

14. Πώς σας επηρεάζει η πολιτική επικαιρότητα;

Η πολιτική είναι αναπόσπαστο κομμάτι μου, βιώνω καθημερινά τις συνέπειές της, όμως δεν εκτιμώ αρκετούς από αυτούς που την εκφράζουν, πλην εξαιρέσεων φυσικά, και για αυτό τον λόγο προσπαθώ να μην με απασχολούν. Δεν εκτιμώ επίσης όσους υποστηρίζουν φανατικά τις ιδεολογίες τους. Αντίθετα αποζητώ τους ανοιχτόμυαλους, σκεπτόμενους ανθρώπους. Δεν βρίσκονται εύκολα μα τους θαυμάζω απεριόριστα. Προσπαθώ με την πολιτική να ασχολούμαι όσο μου είναι απολύτως απαραίτητο.

15. Η Λογοτεχνία, τελικά, σας έχει αλλάξει τη ζωή;

Αναμφισβήτητα ναι. Παρατηρώντας ως απλοί αναγνώστες ομοιότητες και διαφορές ανάμεσα στους τόπους, στις εποχές, στα γεγονότα, στις νοοτροπίες και στους ανθρώπους και προσπαθώντας να βρούμε τα αίτια και τα αποτελέσματα, Κι όλα αυτά όχι μελετώντας Ιστορία, δηλαδή αποστασιοποιημένα, αλλά τελείως βιωματικά και ενσυναισθητικά, ανοίγει το οπτικό μας πεδίο, αλλάζει κατά πολύ ο τρόπος που βλέπουμε τη ζωή, και μόνο έτσι πηγαίνουμε μπροστά. Η Λογοτεχνία μας εξελίσσει.