γράφει η φιλόλογος / εκπαιδευτικός Ζωή Μαλαθούνη
ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΧΘΕΣ ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΑ
Τρεις είναι οι πυλώνες του σύγχρονου σχολείου: Δάσκαλοι, μαθητές , γονείς. Ας αναλογιστούμε πώς διαμορφώθηκαν μέσα στον χρόνο.
ΔΑΣΚΑΛΟΣ: Στο παρελθόν, πρόσωπο αξιοσέβαστο. Ο δάσκαλος αυθεντία. Αυστηρός, απλησίαστος, προκαλεί φόβο. Σήμερα ο δάσκαλος καθοδηγητής «…γίνεται γέφυρα να περάσει αντίπερα ο μαθητής του…ενθαρρύνει τον μαθητή να φτιάξει δικές του γέφυρες» (Ν. Καζαντζάκης). Ο ιδανικός δάσκαλος σύμφωνα με τις νέες παιδαγωγικές θεωρίες. Στην πράξη; Απαξιωμένος από όλους: πολιτεία, μαθητές, γονείς. Έτσι οι περισσότεροι επιτελούν διεκπεραιωτικά το διδακτικό τους έργο και όπου φύγει- φύγει από το σχολείο. Γιατί να ασχοληθούν περισσότερο; Θα το αναγνωρίσει κάποιος; Ξεχνούν όμως ότι υπάρχουν μαθητές, έστω και λίγοι, που περιμένουν να εμπνευστούν από αυτούς, να πάρουν γνώση, αξίες, ιδανικά.
ΜΑΘΗΤΗΣ: Στο παρελθόν προσέρχεται στο σχολείο διστακτικός, κάποιες φορές φοβισμένος, γνωρίζοντας όμως ότι το σχολείο είναι μία κοινότητα που λειτουργεί με όρους, όρια, πειθαρχία. Όποιος τα παραβαίνει έχει επιπτώσεις. Όπως συμβαίνει εξάλλου στις ευνομούμενες δημοκρατικές κοινωνίες. Έτσι γεννιέται ο σεβασμός στον χώρο και στα πρόσωπα. Ώσπου, στα χρόνια της μεταπολίτευσης, ήρθε το περίφημο «πρώτα ο μαθητής». Όλοι συμφωνούμε. Πολλοί όμως, και πρώτο το Υπουργείο, το παρερμήνευσαν. Ο μαθητής έχει μόνο δικαιώματα, όχι υποχρεώσεις. Πρέπει μόνο να επιβραβεύεται και όχι να έχει συνέπειες. Κυρίαρχος απέναντι στον δάσκαλο, στη διεύθυνση, στους συμμαθητές του.
Και οι γονείς; Πού να τολμήσουμε παλιά να διαμαρτυρηθούμε στους γονείς ότι πήραμε χαμηλό βαθμό σε κάποιο τεστ τιμωρηθήκαμε για κάποια συμπεριφορά μας. Τιμωρούμασταν και από τους γονείς, γιατί «ο δάσκαλος ήξερε». Τώρα οι γονείς μπαίνουν στο σχολείο με ύφος ειδήμονα, ωσάν να είναι αυτοί στην τάξη. Κουνούν το δάχτυλο και απειλούν, αν ο δάσκαλος τολμήσει να επισημάνει αδυναμία στην επίδοση ή παραβατική συμπεριφορά. Δεν κατανοούν ότι σχολείο και οικογένεια δεν είναι απέναντι. Μαζί πρέπει να αγωνίζονται για ανθρώπους με γνώσεις, αρχές, ιδανικά, για πολίτες του αύριο που θα αναλάβουν τις ευθύνες τους απέναντι στην κοινωνία και στα δικά τους παιδιά. Όλα όμως ξεκινούν από την οικογένεια. Ό,τι δίδαξαν, αυτό θα εισπράξουν. Πρέπει να γίνει συνείδηση ότι η ανοχή και η ατιμωρησία μόνο βία γεννά.
Αν όλες οι πλευρές δεν κατανοήσουν ότι το σχολείο δεν είναι χώρος αντιπαλότητας, αλλά χώρο παιδείας, γνώσεων, όπου ο σεβασμός κερδίζεται, τίποτα δεν θα προχωρήσει. Η κατάσταση ολοένα θα χειροτερεύει. Εκτός αν κάποιοι θέλουν τα παιδιά μας να μείνουν «απαίδευτα». Γιατί έτσι βολεύει στα σκοτεινά τους σχέδια.
Θα μπορούσα πολλά να γράψω ακόμη. Δεν θέλω όμως να κουράσω με τις σκέψεις μου. Τις σκέψεις μιας γυναίκας που ευτύχησε να υπηρετήσει την εκπαίδευση για σαράντα χρόνια, συναισθανόμενη βαθιά το ρόλο της, και ελπίζει να πέτυχε αυτό που με σοφία διατύπωσε ο δάσκαλος Γιάννης Κακριδής: «Να σε βρει, ύστερα από χρόνια πολλά, φίλες και φίλοι, σε τούτην ή σε μιαν άλλη πολιτεία ένας άντρας άγνωστός σου, να σε κοιτάξει ένα λεπτό καλά, να σε πλησιάσει έπειτα και να σου φανερώσει πως ήταν μαθητής σου κάποτε». «Να θυμηθείτε μαζί τα παλιά, να κουβεντιάσετε ώρα πολλή και μια στιγμή να σου πει: Μου είχες δώσει γνώσεις πολλές αλήθεια. Όμως αυτές δεν είχαν και τόση σημασία. Θα μπορούσα να τις βρω και σε βιβλία πολύ σοφότερά σου. Αυτό που με κάνει να μη σε ξεχνώ είναι κάτι άλλο: είναι η πίστη και η αγάπη στον άνθρωπο που κατόρθωσες να στηρίξεις μέσα μου».
Αν αυτή τη ρήση την ενστερνιστούν όλοι οι εμπλεκόμενοι, υπάρχει ελπίδα.
