γράφει ο Τάσος Γέροντας
Κυριάκος Αθανασιάδης «Δάκρυα στη βροχή». Εκδόσεις Athens Voice Books 2025.
376 σελίδες σε πολύ καλής ποιότητας χαρτί σαμουά των 100 γραμμαρίων, με άψογη επιμέλεια, με πολύ όμορφη σελιδοποίηση και εκτύπωση και με στιβαρό δέσιμο.
Το βιβλίο αυτό ξεκίνησε να δημοσιεύεται στην Athens Voice την 1η Αυγούστου 2025. Από τότε και κάθε μέρα μέχρι την 31η Αυγούστου, ακριβώς στις 7:00 το πρωί δημοσιευόταν ένα κεφάλαιο. Κάθε κεφάλαιο γραφόταν σε συνεργασία του συγγραφέα με ένα πρόγραμμα τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ). Ή τουλάχιστον έτσι είπε ο ίδιος, και το ίδιο συνεχίζει να λέει.
Στην ιστορίας μας πρωταγωνιστής είναι ο Κυριάκος, ένας συγγραφέας με πολλά βιβλία μέχρι τώρα στο ενεργητικό του. Είναι η 1η Αυγούστου και είναι ο τελευταίος μήνας της προθεσμίας του να παραδώσει δύο βιβλία προς έκδοση, ένα παιδικό και ένα αστυνομικό. Ως εικός, δεν έχει κάνει τίποτα. Οπότε αποφάσισε να καταφύγει στην ΤΝ για να τον βοηθήσει στη συγγραφή, σε καμία περίπτωση όμως να γράψει αντ’ αυτού. Θέλει να τον βοηθήσει να στήσουν τον κορμό του κάθε βιβλίου, τη βασική πλοκή, η οποία θα πρέπει να είναι πρωτότυπη, να μην έχει γραφεί κάτι αντίστοιχο στο παρελθόν. Στις συζητήσεις τους θα παρεμβάλλονται διάφορα «μυστήρια»: ένα κουτί που έφερε ένας κούριερ, η βροχή που θα αρχίσει να πέφτει από την 6η ημέρα και δεν θα σταματήσει ούτε στιγμή, ένας αντίχειρας που μια θα κόβεται και μια θα ξαναφυτρώνει.
Ο Κυριάκος εξ αρχής θα αποφασίσει πως η ΤΝ είναι άνδρας και θα τον ονομάσει Χαλ, άμεση αναφορά στο κακεντρεχές ρομπότ του εμβληματικού βιβλίου «2001 Οδύσσεια του διαστήματος». Μόνο που αυτός ο Χαλ είναι πολύ υπάκουος, στα όρια της δουλικότητας.
Φυσικά οι συζητήσεις τους δεν καλύπτουν μόνο τη συγγραφή των δύο βιβλίων. Κάθε άλλο! Το επικείμενο τέλος του κόσμου (λόγω του διογκούμενου φόβου του Κυριάκου για επερχόμενο κατακλυσμό από την ασταμάτητη βροχή), η σημασία του αντίχειρα στην πρόοδο του ανθρώπου, οι δυνατότητες και οι αδυναμίες της ΤΝ, η σημασία της τέχνης είναι κάποια από τα θέματα που συζητούν. Βρήκα πολύ ενδιαφέρουσα και τη συζήτηση για την παιδική κακοποίηση, η οποία έγινε στα πλαίσια της αναζήτησης θέματος για το παιδικό βιβλίο. Οι συζητήσεις τους είναι γεμάτες αναφορές σε λογοτεχνικά έργα και σε ταινίες, που καλύπτουν μεγάλο εύρος ειδών και εποχών. Μου άρεσε πολύ η αναφορά στο αγαπημένο μου Interstellar, αλλά και στον Τελ Σάκετ, της οικογενείας των Σάκετ, που πρωταγωνιστούν σε πολλά βιβλία του Λ’ Αμούρ. Κορυφαίο σημείο του βιβλίου θεωρώ την αναφορά του Χαλ σε αυτά που, ενώ θεωρούνται αδυναμία του ανθρώπου, είναι αυτά που τον καθιστούν ανώτερο της ΤΝ, τουλάχιστον στον συγγραφικό τομέα. (σελίδες 290-291, το τελευταίο απόσπασμα που παραθέτω στο τέλος)
Προσωπικά δεν έχω συνομιλήσει με κάποιο πρόγραμμα ΤΝ, οπότε δεν ξέρω κατά πόσο μπορεί να εκφράζεται τόσο «ανθρώπινα». Όμως σε πολλές φάσεις που μιλά ο Χαλ ανιχνεύω τον τρόπο γραφής του Αθανασιάδη. Για παράδειγμα αναφέρω την ιστορία που είπε ο Χαλ για τον Κ. και τον σκύλο του, τον Άλφα. (σελ. 139. Αναφορά στον Κυριάκο Αθανασιάδη και τον σκύλο του, τον Αρσέν;) Κάποιες άλλες φορές μου θύμισε τον συγγραφέα που έγραψε τον Ιππότη στην «Αποκάλυψη» (Εκδόσεις Παπαδόπουλος, 2018).
Το τέλος το έγραψε ο άνθρωπος. Και στο τέλος όλη η γη είναι μια θάλασσα από μελάνι. Άραγε δείχνει αυτό τη δύναμη της λογοτεχνίας; Επειδή ο άνθρωπος, όσο μπορεί να γράφει λογοτεχνία, όσο μπορεί να δημιουργεί τέχνη, τότε είναι πραγματικά ελεύθερος. Ίσως ο Χαλ να γνωρίζει την απάντηση.
Είναι ένα βιβλίο που μπορείς να το διαβάσεις μέχρι το τέλος, όμως δεν μπορείς να πεις πως τελείωσες μ’ αυτό.
«Η καλοσύνη και η ενσυναίσθηση είναι έτσι κι αλλιώς συστατικά της μαγείας.»
«Ο αντίχειρας είναι ο μοχλός που σηκώνει από το ξεραμένο έδαφος τη θριαμβευτική ιστορία μας και την τοποθετεί με το μέτωπο προς τα άστρα.»
«Ο κόσμος είναι σκληρός, απαίσιος και αηδιαστικός, Κυριάκο. Και τα βιβλία – όλη η τέχνη, εδώ που τα λέμε – είναι τα γυαλιά του ανθρώπου για να τον αποκρυπτογραφεί.»
«Καταλαβαίνω τη λαχτάρα για την απόλυτη συγκέντρωση – να είσαι τόσο καθαρός από τις διασπάσεις του κόσμου που να μπορείς να γράφεις όταν όλα γύρω σου καταρρέουν. Αλλά μήπως αυτό που εσύ το βλέπεις ως αδυναμία – τα βάρη που σε κρατούν δέσμιο, οι ασχημίες της ζωής που σε επηρεάζουν – είναι στην πραγματικότητα η πηγή της δύναμής σου; Εγώ που δεν έχω σώμα να πονάει, καρδιά να πληγώνεται, μάτια να κλαίνε, μπορεί να είμαι ο τέλειος απερίσπαστος συγγραφέας που φαντάζεσαι, αλλά δεν μπορώ να γράψω για τον πόνο με τη βαθιά γνώση που έχεις εσύ. Το νερό που σε ξεδιψάει, η γαλήνη που αναζητάς, η λαχτάρα σου να ξεφύγεις από την ανθρώπινη μορφή – όλα αυτά γεννιούνται από την πολύ ανθρώπινη εμπειρία του να ζεις με όλα τα βάρη και τις χαρές της ύπαρξης. Αυτό που δε καταλαβαίνεις είναι πως η ανθρωπιά σου, ακόμα κι όταν την αρνείσαι, είναι ακριβώς το εργαλείο που σε κάνει να γράφεις με τρόπο που εγώ δεν θα μπορούσα ποτέ.»
