συνέντευξη στη Χρύσα Πλιάκου
Ο Φάνης Παπαδημητρίου δεν μάσησε ποτέ τα λόγια του. Όπως ακριβώς δεν μάσησε και τη ζωή που του έδωσε μια απίστευτη σφαλιάρα τον Ιούλιο του 2008. Ήταν μόλις δεκαεννιά χρονών όταν, στις διακοπές του στην Πάρο, ένα ατύχημα με μηχανή τον πέταξε βίαια έξω από τον μέχρι τότε γνώριμο κόσμο του. Από τα γήπεδα και τα όνειρα για επαγγελματικό ποδόσφαιρο, από τις μπουνιές στα Εξάρχεια και τα ξενύχτια στην Πλατεία Βάθη, βρέθηκε ξαφνικά σε ένα νέο, αδυσώπητο σκηνικό: εκεί όπου μια σανίδα μπορεί να είναι το μόνο μέσο για να φτάσεις μέχρι το κρεβάτι σου.
«Η επίκτητη αναπηρία, όπως η δική μου, είναι κάτι που έρχεται ξαφνικά στη ζωή σου, και ό,τι έρχεται ξαφνικά είναι πάντα σκληρό και δύσκολο. Την έκταση της ζημιάς την κατάλαβα από την πρώτη στιγμή που χτύπησα», λέει χωρίς περιστροφές.
Το πρώτο σοκ ήταν η αποδοχή. «Το να καταλάβω ότι στα καλύτερά μου έπρεπε να αποχωριστώ κομμάτια μου για την υπόλοιπη ζωή μου… Σε δεύτερο χρόνο, το να ανακτήσω τον έλεγχο της ζωής μου, ακόμα και με τα νέα κινητικά δεδομένα». Αυτή η ειλικρινής παραδοχή τον οδήγησε στο γράψιμο. Αρχικά σκεφτόταν ένα ντοκιμαντέρ, αλλά ο εκδότης του το αντιπρότεινε: να γράψει βιβλίο. Έτσι γεννήθηκε το «Ψηλά το κεφάλι / Kopf Hoch». «Ξεκινώντας να το γράφω κόλλησα. Ήτανε τρομερά ψυχοθεραπευτικό και λυτρωτικό. Η γραφή έχει απίστευτη δύναμη».
Πάνω από το μισό βιβλίο, όπως ο ίδιος εξομολογείται, γράφτηκε με δάκρυα στα μάτια. Δεν είναι τυχαίο ότι οι αναγνώστες τον συναντούν στον δρόμο, τον αγκαλιάζουν, τον συγχαίρουν. «Η φράση “μπράβο σου, το αξίζεις” μου τρυπάνε τα σωθικά», λέει συγκινημένος. Ξεχωρίζει, μάλιστα, ένα μήνυμα μιας κοπέλας που του έγραψε ότι τα τελευταία λόγια του φίλου της πριν φύγει από τη ζωή ήταν: «Το παλεύω με το κεφάλι ψηλά».
Η καθημερινότητά του δεν είναι εύκολη. «Η μεγαλύτερη πρόκληση είναι να ζω αυτόνομα και να επιλέγω για μένα στην καθημερινότητά μου, σε μια κατά βάση αφιλόξενη χώρα», εξηγεί. Παρ’ όλα αυτά δεν άφησε τίποτα στην τύχη του: άλλαξε πόλεις, σπούδασε, δουλεύει, κάνει μεταπτυχιακό. «Νιώθω μεγάλη ικανοποίηση και περηφάνεια για όλα αυτά».
Για την Ελλάδα και την αναπηρία είναι αυστηρός. «Έχουν γίνει κάποια βήματα, αλλά απέχουμε από τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες πολλά χιλιόμετρα. Χρειάζεται ενσυναίσθηση, αλλά και οι ίδιοι οι άνθρωποι με αναπηρία πρέπει να αλλάξουν νοοτροπία. Κυριαρχεί μια μιζέρια και ένας θυμός… Εγώ προσπαθώ να συνυπάρχω ειρηνικά και όπου κρίνω απαραίτητο επιβάλλομαι».
Η εμπειρία του τον έκανε να δει αλλιώς τον κόσμο. «Σίγουρα εκτιμάς πράγματα που θεωρούσες δεδομένα. Στο λειτουργικό κομμάτι, η έλλειψη αυτονομίας είναι πλήγμα. Όμως βλέπεις και σκληρές αλήθειες: πόσο ρευστά είναι όλα γύρω μας, πόσο επιφανειακές μπορεί να είναι οι ανθρώπινες σχέσεις. Από την άλλη, έχω αγαπήσει πολύ τον εαυτό μου και θέλω το καλύτερο για εκείνον. Δεν ήμουν έτσι».
Kopf Hoch
Το βιβλίο του δεν γράφτηκε μόνο για τα άτομα με αναπηρία. «Είναι για τη ζωή γενικότερα. Είναι αφιερωμένο σε όσους παλεύουν με οποιαδήποτε μορφή εξάρτησης – όπως εγώ με τον τζόγο. Γράφτηκε στη διάρκεια της απεξάρτησής μου στο ΚΕΘΕΑ Έξοδος της Λάρισας».
Κι αν έπρεπε να δώσει μια συμβουλή σε όσους βρίσκονται σήμερα σε μια κρίσιμη στιγμή; «Να μην τα παρατάνε. Η συνεχής προσπάθεια και η σκληρή δουλειά προς μια κατεύθυνση πάντα κάπου σε βγάζει. Δεν είναι το τέλος. Είναι σαν να δέχεσαι ένα γρήγορο γκολ – αιφνιδιάζεσαι. Όμως πρέπει να δείξεις ψυχραιμία και να παλέψεις να ανατρέψεις την όποια δυσκολία σου φέρνει η ζωή».
Στο τέλος, ο Φάνης μιλάει με ευγνωμοσύνη. Ευχαριστεί τη Μαίρη Γκουβά, τον θεραπευτή του Επαμεινώνδα Πριναράκη, τον δημοσιογράφο Γιάννη Γιαννακόπουλο, αλλά και τον Γιάννη Σερβετά που βοήθησε ώστε το βιβλίο του να φτάσει πανελλαδικά. Γιατί η ιστορία του δεν είναι απλώς μια προσωπική μαρτυρία – είναι ένα δυνατό reminder ότι, ό,τι κι αν σου φέρει η ζωή, το μόνο που χρειάζεται είναι να κρατάς το κεφάλι ψηλά.
