Γράφει ο Τάσος Γέροντας
Σταύρος Ζουμπουλάκης «Υπό το φως του μυθιστορήματος». Εκδόσεις Πόλις 2015.
220 σελίδες σε μια συνολικά άψογη έκδοση (ποιότητα χαρτιού, επιμέλεια, σελιδοποίηση, εκτύπωση, βιβλιοδεσία). Η σταθερά υψηλή ποιότητα των εκδόσεων.
Το βιβλίο περιλαμβάνει δώδεκα παλαιότερα κείμενα του συγγραφέα, θέμα των οποίων είναι κάποια συγκεκριμένα μυθιστορήματα των συγγραφέων Γιόζεφ Ροτ, Ισαάκ Μπάσεβιτς Σίνγκερ, Φίλιπ Ροθ, Γκράχαμ Γκρην, Φλάννερυ Ο’ Κόννορ, Μέριλιν Ρόμπινσον, Οκτάβιο Πας και Μισέλ Ουελμπέκ.
Στα βιβλία των Ροτ, Σίνγκερ και Ροθ εξετάζει την επίδραση της εβραϊκής καταγωγής των συγγραφέων στα βιβλία αυτά. Εξετάζει ακόμη την επίδραση του εβραϊσμού στο σύνολο των έργων τους, καθώς και στη ζωή τους. Αναφέρεται επίσης στην πορεία του Εβραϊκού λαού, στον εβραϊσμό, στο Ισραήλ, στον αντισιωνισμό. Μερικές σκέψεις που μου δημιουργήθηκαν: «Ο Εβραίος μπορεί να απαρνηθεί τον εβραϊσμό, δεν μπορεί όμως να τον απεκδυθεί.» «Χωρίς το Ολοκαύτωμα είναι αβέβαιο αν το σιωνιστικό κίνημα θα πετύχαινε την ίδρυση του κράτους του Ισραήλ.» «Ο κοσμικός, φυλετικός αντισημιτισμός σήμαινε ακριβώς την άρνηση στους Εβραίους του δικαιώματος να πάψουν, αν το θέλουν, να είναι αυτό που είναι, του δικαιώματος να αλλάξουν.» «Ο αντισημιτισμός είναι συστατικό στοιχείο του ευρωπαϊκού πολιτισμού, τόσο του χριστιανικού όσο και του κοσμικού. Ο Εβραίος είναι μισητός. Το μίσος εναντίον των Εβραίων υπερβαίνει τους πολιτιστικούς, ιστορικούς και κοινωνικούς προσδιορισμούς.»
Στα βιβλία των Γκρην, Ο’ Κόννορ και Ρόμπινσον εξετάζει τη θέση που έχει σ’ αυτά η πίστη στον Θεό. Δεν την εξετάζει όμως μόνο θετικά, αλλά και αρνητικά, την έλλειψη της πίστης, ή την άρνησή της. Εξετάζει τη θέση της πίστης στη ζωή των τριών συγγραφέων. Δείχνει πώς η πίστη (ή η αμφισβήτησή της) επηρέασε τη ζωή τους και τα έργα τους. Κι αν στα προηγούμενα βιβλία αχνοφαινόταν μια θετική προδιάθεση του Ζουμπουλάκη προς τους Εβραίους, εδώ είναι ολοφάνερη η πίστη του στον Θεό. Και αυτή η πίστη πόρρω απέχει από τον ευσεβισμό και την τυπολατρία. Είναι πίστη ουσιαστική, βασισμένη στην Αγάπη. «Η Ενσάρκωση δεν έγινε για να λεπτολογούν οι θεολόγοι περί φύσεως και υποστάσεως, αλλά για να φανερωθεί η άπειρη αγάπη του Θεού.»
Για τα βιβλία του Πας και του Ουελμπέκ εξετάζει τη θέση που έχουν σ’ αυτά ο έρωτας και ο θάνατος. Δείχνει τη σημασία που έχει ο έρωτας στον ευρωπαϊκό πολιτισμό. Τη σημασία του θανάτου στον Ουελμπέκ μελετά ο Ζουμπουλάκης στο τελευταίο κείμενο για συγγραφέα και βιβλίο. Ο θάνατος, η αποτέφρωση και ο τρόπος που αυτά υπάρχουν στον δυτικό πολιτισμό αναπτύσσονται με αρκετά αποσπάσματα.
Το βιβλίο κλείνει με ένα κείμενο με τίτλο «Το μυθιστόρημα ενώπιον της παγκοσμιοποίησης. Απορίες και ερωτήματα». Πολύ ενδιαφέρουσες σκέψεις, θα ήθελα να δω τη συνέχειά τους για την επίπτωση της τεχνητής νοημοσύνης.
Για μια ακόμα φορά απόλαυσα τον λόγο και το πνεύμα του Ζουμπουλάκη. Το βιβλίο με ώθησε να βγάλω πάνω-πάνω τα βιβλία του Ροτ και του Γκρην, αλλά και να αναζητήσω τον Σίνγκερ και την Ο’ Κόννορ.
