Ως ιστορικός τόπος χαρακτηρίζεται πλέον το Πάρκο Εθνικής Αντίστασης στις Συκιές Θεσσαλονίκης, μετά την αποκάλυψη ομαδικών τάφων και ανθρώπινων σκελετών που έφεραν στο φως μια ιδιαίτερα σημαντική πτυχή της νεότερης ιστορίας της πόλης.
Η απόφαση ελήφθη από την υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, έπειτα από ομόφωνη γνωμοδότηση του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων. Ο χώρος προστατεύεται πλέον θεσμικά ως τόπος άμεσα συνδεδεμένος με ιστορικά γεγονότα και με τη μνήμη των ανθρώπων που εκτελέστηκαν στην περιοχή.
Η αποκάλυψη έγινε τον Νοέμβριο του 2024, όταν κατά τη διάρκεια εργασιών ανάπλασης στο πάρκο εντοπίστηκαν ανθρώπινα λείψανα. Ακολούθησε ανασκαφική έρευνα υπό την εποπτεία της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης, η οποία συνεχίστηκε έως τον Ιούνιο του 2025.
Συνολικά βρέθηκαν 46 σκελετοί, εκ των οποίων οι 44 ήταν τοποθετημένοι σε πέντε ομαδικούς τάφους, ενώ δύο ακόμη εντοπίστηκαν σε διαταραγμένη κατάσταση.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, οι ταφές χρονολογούνται στην περίοδο του Εμφυλίου Πολέμου, από το 1946 έως το 1949, και συνδέονται με εκτελέσεις κρατουμένων των φυλακών του Επταπυργίου – Γεντί Κουλέ, κυρίως πολιτικών κρατουμένων και αγωνιστών που είχαν καταδικαστεί από τα έκτακτα στρατοδικεία της εποχής.
Η ευρύτερη περιοχή έξω από τα τείχη, κοντά στις φυλακές του Επταπυργίου, είχε ήδη συνδεθεί ιστορικά με εκτελέσεις τόσο κατά τη Γερμανική Κατοχή όσο και στα χρόνια του Εμφυλίου.
Η έκταση περιήλθε στον Δήμο Συκεών το 1966, ενώ το 1983 αποφασίστηκε η διαμόρφωσή της σε Πάρκο Εθνικής Αντίστασης. Το 1997 τοποθετήθηκε εκεί μνημειακή στήλη στη μνήμη των εκτελεσμένων της περιόδου 1941-1949.
Όπως σημείωσε η Λίνα Μενδώνη, οι σκελετοί αποτελούν «ιστορικό τεκμήριο μιας συγκεκριμένης εποχής», ενώ στόχος της Πολιτείας είναι, όπου καταστεί δυνατό, να γίνει ταυτοποίηση και απόδοσή τους στις οικογένειές τους.
