Ναι, υπάρχει λύση, αλλά δεν είναι ούτε γρήγορη ούτε απλή. Ο ευτροφισμός δεν αντιμετωπίζεται με έναν καθαρισμό ή μια παρέμβαση λίγων μηνών. Χρειάζεται συντονισμένη διαχείριση ολόκληρης της λεκάνης που καταλήγει στον Θερμαϊκό.
Οι επιστήμονες εδώ και χρόνια προτείνουν ένα πακέτο μέτρων:
- Μείωση των λιπασμάτων στις αγροτικές καλλιέργειες της Κεντρικής Μακεδονίας, ιδιαίτερα στις περιοχές που αποστραγγίζονται προς τους ποταμούς Αξιό, Λουδία και Αλιάκμονα.
- Συνεχείς έλεγχοι στα αστικά λύματα και αναβάθμιση των εγκαταστάσεων βιολογικού καθαρισμού.
- Αυστηρότερη παρακολούθηση βιομηχανικών απορρίψεων και παράνομων απορρίψεων σε ρέματα και ποτάμια.
- Δημιουργία υγροτόπων και φυσικών «φίλτρων» που συγκρατούν θρεπτικά συστατικά πριν φτάσουν στη θάλασσα.
- Μόνιμο δίκτυο παρακολούθησης της ποιότητας των νερών σε όλο τον κόλπο.
- Καλύτερος συντονισμός μεταξύ δήμων, περιφέρειας, υπουργείων και φορέων διαχείρισης.
Πολλοί ειδικοί θεωρούν ότι ο Θερμαϊκός χρειάζεται έναν ενιαίο φορέα διαχείρισης, αντί η ευθύνη να είναι κατακερματισμένη σε διαφορετικές υπηρεσίες. Αυτό είναι άλλωστε και ένα από τα αιτήματα που ακούγονται όλο και πιο συχνά τα τελευταία χρόνια. Το αισιόδοξο είναι ότι ο ευτροφισμός είναι αναστρέψιμος. Υπάρχουν παραδείγματα στην Ευρώπη όπου κόλποι και λίμνες που αντιμετώπιζαν αντίστοιχα προβλήματα βελτιώθηκαν σημαντικά μέσα σε μία ή δύο δεκαετίες μετά τη μείωση των θρεπτικών φορτίων. Το δύσκολο κομμάτι είναι ότι τα αποτελέσματα δεν φαίνονται αμέσως. Ακόμη κι αν μειωθούν σήμερα οι ρύποι, ο Θερμαϊκός θα χρειαστεί χρόνια για να επανέλθει σε πιο υγιή ισορροπία.
Για τη Θεσσαλονίκη, η πραγματική λύση δεν βρίσκεται μέσα στη θάλασσα αλλά πολύ πιο μακριά: στα χωράφια, στα ποτάμια και στις υποδομές που τροφοδοτούν καθημερινά τον κόλπο με θρεπτικά φορτία
Κατά καιρους, έχουν ασχοληθεί τόσο ο Δήμος Θεσσαλονίκης όσο και η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, αλλά το βασικό πρόβλημα είναι ότι κανένας φορέας δεν έχει αποκλειστικά την ευθύνη για ολόκληρο τον Θερμαϊκό.
Στην πράξη έχουν γίνει:
- Συστηματικές μετρήσεις ποιότητας νερού και παρακολούθηση του φυτοπλαγκτού από ερευνητικούς φορείς και υπηρεσίες.
- Έργα βελτίωσης βιολογικών καθαρισμών και δικτύων αποχέτευσης.
- Παρεμβάσεις στα δέλτα των ποταμών Αξιού, Λουδία και Αλιάκμονα που αποτελούν βασικές πηγές μεταφοράς θρεπτικών φορτίων προς τον κόλπο.
- Συζητήσεις για τη δημιουργία ενιαίου φορέα διαχείρισης του Θερμαϊκού, ώστε να υπάρχει μία αρχή που να συντονίζει δήμους, περιφέρεια, υπουργεία και επιστημονικούς φορείς.
Το ενδιαφέρον είναι ότι μέχρι το 2022 υπήρχε ο Φορέας Διαχείρισης Δέλτα Αξιού – Λουδία – Αλιάκμονα, ο οποίος είχε σημαντικό ρόλο στην προστασία της περιοχής. Στη συνέχεια καταργήθηκε ως ανεξάρτητος φορέας και ενσωματώθηκε στον ΟΦΥΠΕΚΑ. Πολλοί θεωρούν ότι από τότε υπάρχει μεγαλύτερη διάχυση αρμοδιοτήτων και λιγότερη τοπική διαχείριση.
Αυτό που ακούγεται έντονα τα τελευταία χρόνια στη Θεσσαλονίκη είναι ότι ο Θερμαϊκός αντιμετωπίζεται συχνά αποσπασματικά. Δηλαδή, όταν εμφανίζεται έντονο φυτοπλαγκτόν ή δυσοσμία γίνεται συζήτηση, αλλά η ρίζα του προβλήματος βρίσκεται δεκάδες χιλιόμετρα μακριά, στις καλλιέργειες, στα ποτάμια και στις λεκάνες απορροής που καταλήγουν στον κόλπο.
