Από τον Γιώργο Καρακασίδη
Βλέποντας εικόνες και βίντεο από το πρόσφατο live του A$AP Rocky στο κλειστό του ΟΑΚΑ, συνειδητοποίησα ότι το μέγεθος της συναυλιακής υπερπαραγωγής δεν περιορίζεται μόνο στην Άννα Βίσση (ή σε ονόματα όπως η Lady Gaga, η οποία όμως δεν έκανε sold-out όταν ήρθε). Μεταξύ άλλων, έγινε είσοδος με ελικόπτερο.
Το ραπ ξεκίνησε ως τρόπος έκφρασης κυρίως των μαύρων καλλιτεχνών, χρόνια αφότου το κιθαριστικό μπλουζ (που γέννησαν οι ίδιοι) είχε ήδη δώσει τα σκήπτρα στο ροκ των λευκών. Έχοντας πενιχρά μέσα κι εξοπλισμό, βρήκαν έναν ευφάνταστο τρόπο —στον απόηχο της funk και της disco— να μιξάρουν προηχογραφημένα κομμάτια και να βγάλουν πόνο με τρομερή λεκτική ταχύτητα. Με βασικούς εκφραστές τους Public Enemy, κινήθηκαν ριζοσπαστικά κάπου στα μέσα με τέλη των 80s, εκφράζοντας μια γενιά στο περιθώριο, μέχρι που στα 90s ο MC Hammer κατέκτησε το MTV, ξεκίνησε η κόντρα East Coast/West Coast και ο Dr. Dre έβαλε στον εμπορικό μουσικό χάρτη το gangsta rap (οι στίχοι του οποίου δεν έχουν μεγάλη διαφορά από το σημερινό trap — απλά δεν μας «χτυπούσαν» τότε, γιατί δεν ήταν στη μητρική μας γλώσσα). Κάπως έτσι, μέσα από την αισθητική του Thug Life, πέρασε σταδιακά από το γκέτο στα μεγάλα σαλόνια. Ο Eminem ήταν το επιστέγασμα αυτού του μαζικού περάσματος στο λευκό ακροατήριο και τα suburbs. Στην Ευρώπη, το ραπ έδωσε φωνή στους Γάλλους μετανάστες δεύτερης γενιάς, πολλοί από τους οποίους προέρχονταν από οικογένειες που είχαν συμβάλει στη μεταπολεμική ανοικοδόμηση του Παρισιού και άλλων γαλλικών πόλεων.
Εδώ, στην πιο σατιρική του μορφή, το γνωρίσαμε από τα Ημισκούμπρια και στην πιο ποιητική του από τους Active Member και το Low Bap. Κάποιες προσπάθειες που είχαν προηγηθεί, όπως το «Σε θέλω» του Aris Tomas και το «Εντάξει» των O.P.A., αποδείχθηκαν καινοτόμες μεν για την εποχή, αλλά μεμονωμένες. Φτάνοντας στο σήμερα, μια από τις κορυφαίες εκφράσεις του είδους στην Ελλάδα αποτυπώνεται στον ΛΕΞ, ο οποίος απέδειξε ότι μπορεί να γεμίζει στάδια χωρίς τη συμβατική μαζική προβολή, διατηρώντας ακόμα (θαρρώ) τον underground χαρακτήρα του.
Προσωπικά, μου αρέσει όταν μπερδεύονται οι κιθάρες με τις ρίμες, κάτι που ανέδειξαν οι Beastie Boys και τελειοποίησαν, με μια πιο (πολιτικοποιημένα) αντιδραστική διάθεση, οι Rage Against the Machine. Παρ’ όλα αυτά, νομίζω ότι κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει την επικράτηση του «καθαρόαιμου» hip-hop στη μουσική βιομηχανία σήμερα. Και βάζω τα εισαγωγικά γιατί είναι πολύ πιο εύκολο, με την ψηφιακή τεχνολογία, να παράγεις ήχο χωρίς να ξέρεις απαραίτητα να παίζεις κάποιο μουσικό όργανο. Η ανάγκη που λέγαμε πριν έγινε τελικά ευκολία. Λίγο το ότι για να μάθεις να πατάς τις κατάλληλες νότες θέλει περίσσια υπομονή κι επιμονή, λίγο το ότι, στα πλαίσια του γενικευμένου σωματικού wellness, οι γονείς στρέφουν τα παιδιά τους κατά κύριο λόγο σε αθλητικές δραστηριότητες, τελικά φαίνεται να απομακρυνόμαστε από την πηγή. Και μέσα σε όλα φαντάζει ακόμα πιο απειλητική η είσοδος του A.I. στα μουσικά δρώμενα.
Ενώ ελπίζουμε ότι η ανθρώπινη ανάγκη για καλλιτεχνική έκφραση με οποιοδήποτε μέσο δε σβήνει, δε θα ξεχάσουμε ποτέ την κόντρα που ξέσπασε κάποτε σε μια πιτσαρία στο Brooklyn για τα πρόσωπα στα αναρτημένα κάδρα, την ώρα που από ένα boombox ακουγόταν το «Fight the Power».
