Η Δέσποινα Τομαζάνη, η ηθοποιός που αγαπήθηκε ιδιαίτερα για τον ρόλο της Σοφίας στη «Γλυκιά Συμμορία» του Νίκου Νικολαΐδη, έφυγε από τη ζωή το πρωί του Σαββάτου 26 Σεπτεμβρίου, σε ηλικία 81 ετών. Η ηθοποιός νσηλευόταν τις τελευταίες μέρες σε νοσοκομείο της Αθήνας μετά από πνευμονικό οίδημα.
Η Δέσποινα Τομαζάνη ήταν η Σοφία της «Γλυκιάς Συμμορία», μια εμβληματικής ταινίας τους Νίκου Νικολαΐδη, παραγωγής 1983, ενώ υπηρέτησε το θέατρο, τον κινηματογράφο, αλλά και τον χορό και την παντομίμα και παράλληλα ασχολήθηκε με τη συγγραφή θεατρικών έργων, ποιημάτων και μυθιστορημάτων.
Γεννήθηκε στη Χίο την 1η Ιουνίου 1945 και είχε καταγωγή από το Αϊβαλί της Μικράς Ασίας και τα Κοτύωρα. Η σχέση της με την τέχνη ξεκίνησε νωρίς. Ανέβηκε στη σκηνή από τα 18 της χρόνια και δεν περιορίστηκε ποτέ σε ένα μόνο είδος. Σπούδασε θέατρο στην Αθήνα και στη συνέχεια κινηματογράφο και θέατρο στο Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης. Στη Σουηδία σπούδασε επίσης χορό και παντομίμα στην Ακαδημία Μπαλέτου της Στοκχόλμης. Η πορεία της την έφερε σε ελληνικά και γαλλικά θέατρα, αλλά και σε κινηματογραφικές παραγωγές στην Ελλάδα, τη Σουηδία, τη Γαλλία και τις ΗΠΑ. Δεν ήταν, επομένως, μια ηθοποιός που έμεινε σε ένα συγκεκριμένο περιβάλλον ή σε μία μόνο χώρα.
Ανάμεσα στις ταινίες στις οποίες συμμετείχε ήταν η «Περιπλάνηση», η «Γλυκιά Συμμορία», η «Φωτογραφία» και το «Τέλος Εποχής», ενώ είχε επίσης εμφανιστεί σε διεθνείς παραγωγές.
Το 1982 ήρθε μία από τις σημαντικές διακρίσεις της. Για την ερμηνεία της στην ταινία «L’ombre de la terre» του Ταζέμπ Λουίτσι τιμήθηκε με το βραβείο Α΄ γυναικείου ρόλου στο πρώτο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Μεσογειακών Χωρών στην Bastia της Κορσικής.
Η γραφή ήταν ένα μεγάλο κομμάτι της ζωής της Δέσποινας Τομαζάνη. Έγραψε ποίηση, διηγήματα, θεατρικά έργα και μυθιστορήματα, ενώ έργα της μεταφράστηκαν στα γαλλικά, τα γερμανικά, τα τουρκικά, τα αγγλικά και τα ιταλικά.
Σε συνέντευξή της το 2022 είχε μιλήσει για τον τρόπο με τον οποίο έγραφε. Δεν γνώριζε πάντα από την αρχή πού θα την οδηγούσε μια ιστορία. Όπως είχε εξηγήσει, δεν έγραφε απλώς για να πει κάτι, αλλά για να το ανακαλύψει μέσα από τη διαδικασία της γραφής.
Αυτό το στοιχείο φαίνεται να την ακολουθούσε γενικότερα στη δουλειά της. Δεν έδειχνε να ενδιαφέρεται να περιοριστεί σε έναν ρόλο ή σε μία ιδιότητα. Η υποκριτική, η σκηνοθεσία, η διδασκαλία και η συγγραφή συνυπήρχαν στη ζωή της.
Στη Χίο ασχολήθηκε και με τη διδασκαλία του θεάτρου. Από το 1986 δίδασκε θέατρο σε εργαζόμενους ερασιτέχνες και το 1987 ίδρυσε το θέατρο «ΣΚΟΥΝΑ». Παράλληλα έγραψε και σκηνοθέτησε το «Χιώτικο παραμύθι».
Η συγγραφή ήταν μαζί της μέχρι τα τελευταία χρόνια. Το τελευταίο της βιβλίο, «Το βιβλίο που δεν γράφτηκε», κυκλοφόρησε τον Δεκέμβριο του 2025 από τις Εκδόσεις Απόπειρα.
Είναι ένα ιστορικό αφήγημα που επιστρέφει στη Χίο και στον Αντώνη Μπουρνιά, έναν Χιώτη αγωνιστή της Επανάστασης του 1821. Η επιλογή του θέματος έχει τη δική της σημασία, καθώς η γενέτειρά της υπήρξε σταθερό σημείο αναφοράς στη ζωή και στη γραφή της.
