Στη μετάβαση προς ένα νέο μοντέλο διαχείρισης των αποβλήτων, όπου η τεχνολογία και οι αρχές της κυκλικής οικονομίας αποκτούν ολοένα και μεγαλύτερο ρόλο, αναφέρθηκε ο γενικός γραμματέας Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Μανώλης Γραφάκος, μιλώντας στο 3ο Digital Beach Summit στην Πρέβεζα.
Από το Μονολίθι της Πρέβεζας, ο κ. Γραφάκος παρουσίασε τις αλλαγές που δρομολογούνται στη διαχείριση απορριμμάτων, λυμάτων και φυσικών πόρων, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στις δυνατότητες που προσφέρουν τα ψηφιακά εργαλεία.
Όπως σημείωσε, η τεχνολογία δεν αποτελεί αυτοσκοπό. Η αξία της βρίσκεται στο κατά πόσο μπορεί να μεταφραστεί σε καλύτερες υπηρεσίες για τους πολίτες, αποτελεσματικότερη προστασία του περιβάλλοντος και δικαιότερη κατανομή του κόστους.
Από τα λύματα στην άρδευση
Ένα από τα χαρακτηριστικότερα παραδείγματα εφαρμογής της κυκλικής οικονομίας αφορά την επεξεργασία των αστικών λυμάτων.
Σύμφωνα με τον κ. Γραφάκο, η αξιοποίηση της λυματολάσπης μπορεί να περιορίσει την ανάγκη για πρακτικές όπως η ταφή, ενώ το νερό που προκύπτει μετά την επεξεργασία μπορεί, υπό τις κατάλληλες προϋποθέσεις, να επαναχρησιμοποιηθεί.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αξιοποίησή του για αρδευτικές ανάγκες, καθώς ένας πόρος που μέχρι σήμερα αντιμετωπιζόταν ως απόβλητο μπορεί να επιστρέψει στην παραγωγική διαδικασία.
Πρόκειται, ουσιαστικά, για μια διαφορετική αντίληψη γύρω από τα απόβλητα: όχι ως υλικά που απλώς πρέπει να απομακρυνθούν, αλλά ως πόρους που μπορούν να αποκτήσουν νέα χρήση.
Ψηφιακά υδρόμετρα για ακριβέστερη κατανάλωση
Σημαντικό ρόλο στη νέα αυτή πραγματικότητα μπορούν να διαδραματίσουν και τα ψηφιακά υδρόμετρα.
Η δυνατότητα ακριβέστερης και πιο άμεσης καταγραφής της κατανάλωσης νερού μπορεί να βελτιώσει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο υπολογίζονται οι χρεώσεις, ώστε αυτές να ανταποκρίνονται περισσότερο στην πραγματική κατανάλωση κάθε νοικοκυριού.
Η ψηφιοποίηση, επομένως, δεν αφορά μόνο την τεχνολογική αναβάθμιση των υποδομών, αλλά μπορεί να έχει άμεσο αντίκτυπο και στην καθημερινότητα των πολιτών.
«Πληρώνω όσο πετάω»: Αλλάζει η λογική των δημοτικών τελών
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές που βρίσκονται στο επίκεντρο της νέας πολιτικής για τα απόβλητα είναι το μοντέλο «πληρώνω όσο πετάω».
Η φιλοσοφία του συστήματος είναι απλή: το κόστος διαχείρισης των απορριμμάτων να συνδέεται περισσότερο με την ποσότητα των αποβλήτων που παράγει κάθε νοικοκυριό.
Σήμερα, τα δημοτικά τέλη υπολογίζονται σε μεγάλο βαθμό με βάση χαρακτηριστικά όπως τα τετραγωνικά μέτρα ενός ακινήτου. Το νέο μοντέλο επιχειρεί να μετατοπίσει αυτή τη λογική, συνδέοντας την επιβάρυνση περισσότερο με την πραγματική παραγωγή απορριμμάτων.
Έτσι, ένα νοικοκυριό που παράγει λιγότερα απόβλητα θα μπορούσε να έχει μικρότερη επιβάρυνση σε σχέση με ένα νοικοκυριό που παράγει περισσότερα.
Για να εφαρμοστεί, ωστόσο, ένα τέτοιο σύστημα απαιτούνται σύγχρονες και «έξυπνες» τεχνολογικές υποδομές, καθώς και συνεργασία μεταξύ κεντρικής διοίκησης και δήμων.
Η ανακύκλωση περνά στην επόμενη φάση
Την ίδια στιγμή, η Ελλάδα καλείται να κάνει το επόμενο βήμα στη διαχείριση των απορριμμάτων, ενισχύοντας τη χωριστή συλλογή και την ανακύκλωση.
Η κατεύθυνση είναι να μειωθεί όσο το δυνατόν περισσότερο το υπόλειμμα που οδηγείται σε τελική διαχείριση και, όπου αυτό είναι τεχνικά και περιβαλλοντικά εφικτό, να αξιοποιείται ενεργειακά.
Πρόκειται για μια ευρύτερη αλλαγή φιλοσοφίας: τα απορρίμματα δεν αντιμετωπίζονται πλέον μόνο ως ένα πρόβλημα που πρέπει να απομακρυνθεί, αλλά ως δυνητικός πόρος.
Η επαναχρησιμοποίηση, η ανακύκλωση και η ενεργειακή αξιοποίηση μπορούν να μετατρέψουν μέρος των αποβλήτων σε υλικά και ενέργεια που επιστρέφουν στην οικονομία.
Η τεχνολογία στην υπηρεσία της κυκλικής οικονομίας
Από τη διαχείριση των λυμάτων και την επαναχρησιμοποίηση του νερού έως τα ψηφιακά υδρόμετρα και το μοντέλο «πληρώνω όσο πετάω», η τεχνολογία φαίνεται να αποτελεί ένα από τα βασικά εργαλεία της αλλαγής.
Το ζητούμενο, όπως ανέδειξε η συζήτηση στο 3ο Digital Beach Summit, δεν είναι απλώς η υιοθέτηση νέων ψηφιακών εφαρμογών, αλλά η αξιοποίησή τους για ένα πιο αποτελεσματικό, οικονομικά δικαιότερο και περιβαλλοντικά βιώσιμο μοντέλο διαχείρισης των φυσικών πόρων και των αποβλήτων.
