Από το Γιώργο Καρακασίδη
Η 11η Σεπτεμβρίου είναι συνδεδεμένη με το χτύπημα στους δίδυμους πύργους αλλά είναι ταυτόχρονα και η μέρα που έπεσε νεκρός –υπό αμφιλεγόμενες συνθήκες– ο Σαλβαδόρ Αλιέντε, αριστερός πολιτικός και σύμβολο δικαιοσύνης, προξενώντας ένα από τα μεγαλύτερα what if στο χάραγμα της πολιτικής εξέλιξης της Λατινικής Αμερικής. Η Χιλή μετατράπηκε στο πρώτο πειραματόζωο νεοφιλελευθερισμού της Σχολής του Σικάγο, μέσω του πραξικοπήματος του Πινοσέτ και με την ενεργή υποστήριξη της CIA.
Στην ίδια ταραγμένη συγκυρία, ο μεγάλος ποιητής Πάμπλο Νερούδα –στενός φίλος και θερμός υποστηρικτής του Αλιέντε– βρέθηκε κι αυτός στο στόχαστρο του απολυταρχικού καθεστώτος. Η εικόνα του διωκόμενου δημιουργού, λίγο πριν τον θάνατό του το 1973, έγινε θρυλική και τον μετέτρεψε σε σύμβολο αντίστασης. Αυτή ακριβώς η περίοδος της ζωής του αποτελεί τον άξονα της ταινίας Neruda (2016) του Πάμπλο Λαραΐν, ο οποίος με τα χρόνια αναδείχθηκε σε ειδικό των κινηματογραφικών biopics (Jackie, Spencer και πιο πρόσφατο το Maria με την Αντζελίνα Τζολί στον ρόλο της Μαρίας Κάλλας).
Στο γνώριμο ύφος του, ο Λαραΐν δεν παραδίδει μια βιογραφική –με την παραδοσιακή έννοια του όρου– ταινία, αλλά ανασυνθέτει το χρονικό σαν μια κινηματογραφική καταδίωξη, όπου η Ιστορία μπλέκεται με την ποίηση. Ο Γκαέλ Γκαρσία Μπερνάλ υποδύεται τον αστυνομικό που αναζητά τον Νερούδα (στον ρόλο ο Λούις Γκνέκο), μόνο και μόνο για να γίνει, ειρωνικά, δημιούργημα της ίδιας της φαντασίας του ποιητή. Ο σκηνοθέτης δεν στήνει ένα μνημείο στον Νερούδα. Φτιάχνει έναν λαβύρινθο λέξεων, εικόνων και πολιτικών σκιών όπου ο ποιητής είναι ταυτόχρονα ήρωας και φάντασμα, θύμα και μυθοπλάστης. Κι έτσι η ταινία λειτουργεί σαν καθρέφτης της ίδιας της Χιλής: μιας χώρας που τότε βυθιζόταν στον τρόμο, αλλά αναζητούσε ακόμα καταφύγιο στην τέχνη και στη φαντασία. Μιας Χιλής, που όπως και ο υπόλοιπος κόσμος, οφείλει να μην ξεχνά στις 11/9 το χαμό του Αλιέντε, του ανθρώπου που ονειρεύτηκε μια χώρα όπου η ελευθερία και η δικαιοσύνη θα μπορούσαν να συνυπάρξουν.
