Το καρναβάλι της Θεσσαλονίκης, στις αρχές του 20ού αιώνα, δεν ήταν απλή υπόθεση, ήταν το μεγαλύτερο στα Βαλκάνια. Από την Τσικνοπέμπτη μέχρι και την Κυριακή της Αποκριάς, η πόλη μεταμορφωνόταν. Άνδρες και γυναίκες ξεχύνονταν μασκαρεμένοι στους δρόμους, ενώ πλήθη επισκεπτών κατέφθαναν από κάθε γωνιά της Μακεδονίας για να ζήσουν το κλίμα.
Ήταν ένα καρναβάλι αυθόρμητο, γεμάτο ζωντάνια. Το κομφετί που αντάλλασσαν στους δρόμους αποτελούσε παλιά, αγαπημένη συνήθεια των Θεσσαλονικέων. Και παρότι η πόλη βρισκόταν υπό οθωμανική διοίκηση μέχρι το 1912, οι μεταμφιέσεις κυκλοφορούσαν ελεύθερα, χωρίς περιορισμούς.
Οι εύπορες οικογένειες αναλάμβαναν συχνά τα έξοδα για τις αποκριάτικες ομάδες που ενσάρκωναν μορφές της ελληνικής ιστορίας. Χλαμύδες, περικεφαλαίες, «οπλισμός» από χαρτόνι, αρχαιοελληνικές στολές που εντυπωσίαζαν. Μαζί τους, όμως, συνυπήρχαν και πιο θεατρικές φιγούρες: παλιάτσοι, πιερότοι, κολομπίνες, αρλεκίνοι, ναύαρχοι και στρατηγοί, Ναπολέοντες και μαχαραγιάδες, ανατολίτισσες με φερετζέδες, αλλά και μεταμφιέσεις εμπνευσμένες από τα λαϊκά δρώμενα της εποχής. Ένα μωσαϊκό εικόνων. Ένα πανηγύρι ρόλων.
Στην προπολεμική Θεσσαλονίκη, πριν από το 1940, το επίκεντρο της γιορτής ήταν η πλατεία Ιπποδρομίου – το Ποδρόμι ή Προδρόμι για τους παλιούς Θεσσαλονικείς – μπροστά από την εκκλησία του Αγίου Κωνσταντίνου. Εκεί κατέληγαν όλοι. Παρελάσεις με «καμήλες», γαϊτανάκια, μπάντες με χάλκινα και τύμπανα, παραδοσιακοί θίασοι αλλά και σύγχρονες, «ευρωπαϊκές» μεταμφιέσεις που χόρευαν φοξ τροτ και βαλς. Οι παρέες έφταναν από παντού: από την Καμάρα, το Κουλέ Καφέ, τον Άγιο Αθανάσιο, το Διοικητήριο.
Άλλοι έρχονταν καβάλα σε άλογα και γαϊδούρια. Άλλοι με κάρα και παϊτόνια. Κι άλλοι με τα πόδια, τραγουδώντας πειρακτικά, συχνά «απαγορευμένα» τραγούδια με σατιρικό περιεχόμενο που προκαλούσαν γέλιο και μόνο. Πειράγματα προς τις γυναίκες που γέμιζαν τα πεζοδρόμια και τα μπαλκόνια. Σοκολάτες, σερπαντίνες, κομφετί στον αέρα. Λατέρνες, κιθάρες, ντουντούκες, ζουρνάδες και ντέφια έστηναν ένα εκκωφαντικό, χαρούμενο σκηνικό.
Κι όταν τελείωνε η παρέλαση, το γλέντι συνεχιζόταν. Οι καρναβαλιστές κατηφόριζαν προς τον Λευκό Πύργο και την Καμάρα, για να καταλήξουν σε ταβέρνες και καμπαρέ στολισμένα αποκριάτικα. Το βράδυ της Κυριακής έκλεινε με τους φημισμένους κανταδόρους της πόλης, που περιδιάβαιναν τους δρόμους με κιθάρες και μαντολίνα, τραγουδώντας από λαϊκά σκοπούς μέχρι άριες. Μια Θεσσαλονίκη αλλιώτικη. Θορυβώδης. Γεμάτη ζωή.
Φωτογραφίες από το Θεσσαλονίκη, Χαμένη Πόλη
Με πληροφορίες από τον Χρίστο Ζαφείρη – διάβασε εδώ όλο το αφιέρωμα
