Από το 2027 αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή ο «Κουμπαράς για τη Νέα Γενιά», ένας νέος μακροχρόνιος επενδυτικός λογαριασμός για παιδιά, μέσω του οποίου οι γονείς θα μπορούν να δημιουργήσουν ένα σημαντικό κεφάλαιο για την ενηλικίωσή τους, με τη συμμετοχή και του Δημοσίου.
Η βασική φιλοσοφία του προγράμματος είναι απλή: για κάθε ευρώ που καταβάλλει ο γονέας, το κράτος θα προσθέτει ένα ευρώ, έως ένα συγκεκριμένο ετήσιο όριο. Τα χρήματα θα επενδύονται σε εγκεκριμένα προϊόντα και θα παραμένουν κατά κανόνα δεσμευμένα μέχρι το παιδί να συμπληρώσει τα 18 του χρόνια.
Το τελικό ποσό που θα συγκεντρωθεί δεν θα είναι ίδιο για όλες τις οικογένειες. Θα εξαρτάται από το ύψος και τη διάρκεια των καταβολών, την κρατική ενίσχυση, αλλά και την επενδυτική επιλογή που θα κάνει κάθε οικογένεια.
Ποια παιδιά μπορούν να ενταχθούν
Ο λογαριασμός θα μπορεί να ανοίγει μέσα στα δύο πρώτα χρόνια από τη γέννηση του παιδιού. Με βάση τον σημερινό σχεδιασμό, τα πρώτα προϊόντα αναμένεται να είναι διαθέσιμα από τις αρχές του 2027, οπότε στην έναρξη του προγράμματος θα μπορούν να ενταχθούν παιδιά που έχουν γεννηθεί το 2025 και το 2026.
Βασική προϋπόθεση είναι τουλάχιστον ένας από τους δύο γονείς να είναι φορολογικός κάτοικος Ελλάδας.
Η συμμετοχή θα είναι προαιρετική και κάθε οικογένεια θα αποφασίζει αν θα ανοίξει λογαριασμό και πόσα χρήματα θα καταβάλλει.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του οικονομικού επιτελείου, περίπου 23.000 παιδιά θα μπορούσαν να εντάσσονται κάθε χρόνο στο πρόγραμμα, ενώ κατά την έναρξή του ο αριθμός αναμένεται να φτάσει περίπου τις 56.000, λόγω της δυνατότητας συμμετοχής παιδιών από δύο ηλικιακές σειρές.
Χωρίς εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια
Ο «Κουμπαράς για τη Νέα Γενιά» δεν θα λειτουργεί ως επίδομα και δεν θα συνδέεται με το οικογενειακό εισόδημα ή την περιουσία.
Έτσι, η δυνατότητα συμμετοχής δεν θα επηρεάζεται από το αν μια οικογένεια έχει χαμηλό, μεσαίο ή υψηλό εισόδημα. Το κράτος θα συμμετέχει στην αποταμίευση που πραγματοποιεί η οικογένεια, ανεξάρτητα από την οικονομική της κατάσταση.
Ένα ευρώ από τον γονέα, ένα ευρώ από το κράτος
Ο βασικός μηχανισμός του προγράμματος είναι η αντιστοίχιση των καταβολών.
Για κάθε ένα ευρώ που καταθέτει ο γονέας, το Δημόσιο θα προσθέτει ένα ευρώ, μέχρι το εκάστοτε ανώτατο όριο κρατικής συμμετοχής.
Κατά την πρώτη πενταετία, το ανώτατο ποσό που θα μπορεί να καταβάλει το κράτος ανέρχεται σε 1.200 ευρώ τον χρόνο.
Για παράδειγμα:
- αν ο γονέας καταθέσει 300 ευρώ, το κράτος θα προσθέσει 300 ευρώ,
- με καταβολή 600 ευρώ, η κρατική συμμετοχή θα είναι 600 ευρώ,
- με 1.000 ευρώ, το κράτος θα προσθέσει άλλα 1.000 ευρώ,
- στα 1.200 ευρώ, η κρατική συμμετοχή φτάνει στο μέγιστο των 1.200 ευρώ.
Ο γονέας, ωστόσο, θα μπορεί να καταθέτει έως και 10.000 ευρώ τον χρόνο. Για ποσά πάνω από το όριο της κρατικής συμμετοχής, το Δημόσιο δεν θα συνεχίζει να αντιστοιχίζει ευρώ προς ευρώ.
Έτσι, αν ένας γονέας καταθέσει 5.000 ευρώ κατά την πρώτη πενταετία, το κράτος θα προσθέσει 1.200 ευρώ και το συνολικό ποσό που θα εισρεύσει στον λογαριασμό θα ανέλθει σε 6.200 ευρώ, πριν υπολογιστούν οι επενδυτικές αποδόσεις.
Τι σημαίνουν τα 100 ευρώ τον μήνα
Η οικογένεια δεν θα χρειάζεται να καταβάλλει το ποσό εφάπαξ.
Με μια καταβολή 100 ευρώ τον μήνα, ο γονέας θα συγκεντρώνει 1.200 ευρώ τον χρόνο, εξασφαλίζοντας παράλληλα την ανώτατη κρατική συμμετοχή των 1.200 ευρώ κατά την πρώτη πενταετία.
Έτσι, μέσα σε έναν χρόνο θα εισρέουν συνολικά 2.400 ευρώ στον λογαριασμό, χωρίς να υπολογίζονται οι αποδόσεις από τις επενδύσεις.
Το όριο της κρατικής συμμετοχής προβλέπεται να αυξάνεται κατά 10% ανά πενταετία.
Με βάση τον μέχρι σήμερα σχεδιασμό:
- 2027-2031: έως 1.200 ευρώ τον χρόνο,
- 2032-2036: έως 1.320 ευρώ,
- 2037-2041: έως 1.452 ευρώ,
- από το 2042: περίπου 1.597 ευρώ.
Για να λάβει η οικογένεια ολόκληρη την κρατική συμμετοχή, θα πρέπει να καταβάλλει τουλάχιστον το αντίστοιχο ποσό.
Τι γίνεται αν μια οικογένεια σταματήσει τις καταβολές
Η συμμετοχή στο πρόγραμμα δεν δημιουργεί υποχρέωση συνεχών καταβολών για 18 χρόνια.
Αν μια οικογένεια καταβάλλει χρήματα για κάποια χρόνια και στη συνέχεια αντιμετωπίσει οικονομικές δυσκολίες, μπορεί να σταματήσει προσωρινά τις καταθέσεις. Ο λογαριασμός δεν κλείνει και το κεφάλαιο που έχει ήδη συγκεντρωθεί δεν χάνεται. Συνεχίζει να επενδύεται μέχρι την ενηλικίωση του παιδιού.
Αυτό που δεν θα καταβληθεί είναι η κρατική ενίσχυση για τη χρονιά κατά την οποία δεν έγινε αντίστοιχη οικογενειακή καταβολή.
Όταν οι γονείς μπορέσουν να συνεχίσουν, μπορούν να επανέλθουν στις καταβολές και να ενεργοποιηθεί εκ νέου η κρατική συμμετοχή.
Δεν θα υπάρχει, ωστόσο, δυνατότητα «προπληρωμής» της κρατικής ενίσχυσης των επόμενων ετών.
Πού θα επενδύονται τα χρήματα
Ο «κουμπαράς» δεν θα λειτουργεί ως ένας απλός τραπεζικός λογαριασμός. Τα χρήματα θα επενδύονται σε εγκεκριμένα επενδυτικά προϊόντα.
Οι επιλογές θα περιλαμβάνουν, ανάλογα με το προϊόν, μέσα όπως αμοιβαία κεφάλαια, μετοχές, εταιρικά ομόλογα και κρατικά ομόλογα.
Οι γονείς θα μπορούν να επιλέγουν το επίπεδο κινδύνου που είναι διατεθειμένοι να αναλάβουν.
Κάθε φορέας που θα συμμετέχει στο πρόγραμμα θα πρέπει να διαθέτει τουλάχιστον ένα προϊόν εγγυημένου κεφαλαίου, ενώ θα υπάρχουν και επιλογές υψηλότερου επενδυτικού κινδύνου, οι οποίες θα προσφέρουν μεγαλύτερη δυνητική απόδοση.
Αυτό σημαίνει ότι δύο οικογένειες που καταβάλλουν ακριβώς τα ίδια ποσά και λαμβάνουν την ίδια κρατική ενίσχυση μπορεί τελικά να συγκεντρώσουν διαφορετικό κεφάλαιο, ανάλογα με την επενδυτική στρατηγική που θα επιλέξουν και την πορεία των αγορών.
Παράλληλα, θα υπάρχει δυνατότητα αλλαγής επενδυτικού προϊόντος στην πορεία, σύμφωνα με τους όρους που θα προβλέπει το τελικό θεσμικό πλαίσιο.
Έτσι, μια οικογένεια θα μπορούσε να επιλέξει πιο δυναμικές επενδύσεις όταν το παιδί είναι μικρό και να στραφεί σε πιο συντηρητικές επιλογές όσο πλησιάζει η ενηλικίωση.
Τα χρήματα θα είναι δεσμευμένα έως τα 18
Βασικός κανόνας του προγράμματος είναι ότι το κεφάλαιο θα παραμένει κατά κανόνα δεσμευμένο μέχρι το παιδί να ενηλικιωθεί.
Ο λογαριασμός δεν θα μπορεί, επομένως, να χρησιμοποιείται ως ένας συνηθισμένος οικογενειακός λογαριασμός για την κάλυψη καθημερινών αναγκών.
Θα προβλέπονται συγκεκριμένες εξαιρέσεις για πρόωρη ανάληψη, οι οποίες αναμένεται να εξειδικευτούν στο τελικό νομοθετικό και κανονιστικό πλαίσιο.
Όταν το παιδί συμπληρώσει τα 18 χρόνια, το συσσωρευμένο κεφάλαιο θα περνά στη διάθεσή του και θα μπορεί να το αξιοποιήσει, μεταξύ άλλων, για σπουδές, στέγαση ή το επαγγελματικό του ξεκίνημα.
Πόσα χρήματα μπορεί να συγκεντρωθούν
Τα παραδείγματα που έχουν παρουσιαστεί δείχνουν τη δυναμική που μπορεί να έχει η μακροχρόνια αποταμίευση σε συνδυασμό με την κρατική συμμετοχή και τις επενδυτικές αποδόσεις.
Για ένα παιδί που γεννιέται το 2026 και εντάσσεται στο πρόγραμμα το 2027, εφόσον η οικογένεια καταβάλλει κάθε χρόνο το ποσό που απαιτείται για να λάβει τη μέγιστη κρατική συμμετοχή, οι συνολικές καταβολές του γονέα μέχρι την ενηλικίωση υπολογίζονται σε 24.652 ευρώ.
Το ίδιο ποσό, δηλαδή άλλα 24.652 ευρώ, θα καταβληθεί από το κράτος.
Έτσι, πριν υπολογιστεί οποιαδήποτε επενδυτική απόδοση, το συνολικό κεφάλαιο θα ανέρχεται σε 49.304 ευρώ.
Με βάση τα ενδεικτικά σενάρια που έχουν παρουσιαστεί, εάν η μέση απόδοση διαμορφωθεί στο 3%, το τελικό κεφάλαιο θα μπορούσε να φτάσει περίπου τα 64.109 ευρώ, ενώ με μέση απόδοση 5% θα μπορούσε να ανέλθει περίπου στα 77.062 ευρώ.
Τα ποσά αυτά είναι ενδεικτικά και όχι εγγυημένα. Η τελική αξία του λογαριασμού θα εξαρτηθεί από τις πραγματικές αποδόσεις των επενδύσεων.
Αφορολόγητες οι αποδόσεις
Σημαντικό στοιχείο του σχεδιασμού είναι και η φορολογική μεταχείριση των επενδυτικών αποδόσεων.
Με βάση τη μέχρι σήμερα εξειδίκευση, οι αποδόσεις του λογαριασμού θα είναι αφορολόγητες. Δεν θα επιβάλλεται φόρος στους τόκους ούτε φόρος υπεραξίας.
Με αυτόν τον τρόπο, τα κέρδη από τις επενδύσεις θα παραμένουν στον λογαριασμό και θα μπορούν να επανεπενδύονται, ενισχύοντας την επίδραση του ανατοκισμού σε βάθος 18 ετών.
Η ακριβής φορολογική αντιμετώπιση των ίδιων των χρημάτων που καταβάλλει ο γονέας αναμένεται να αποσαφηνιστεί με το τελικό νομοθετικό πλαίσιο.
Κόστος για το Δημόσιο
Το οικονομικό επιτελείο εκτιμά ότι περίπου 23.000 παιδιά θα μπορούν να εντάσσονται κάθε χρόνο στον «Κουμπαρά για τη Νέα Γενιά».
Το δημοσιονομικό κόστος υπολογίζεται σε περίπου 55 εκατ. ευρώ κατά το πρώτο έτος εφαρμογής και αναμένεται να αυξάνεται σταδιακά, καθώς κάθε χρόνο θα προστίθεται μια νέα γενιά παιδιών που θα παραμένει στο πρόγραμμα μέχρι την ενηλικίωσή της.
Σε βάθος χρόνου, το ετήσιο κόστος εκτιμάται ότι θα μπορούσε να προσεγγίσει το μισό δισ. ευρώ έως το 2040.
Ο «Κουμπαράς για τη Νέα Γενιά» αποτελεί, επομένως, περισσότερο ένα εργαλείο μακροχρόνιας αποταμίευσης και επένδυσης παρά ένα νέο επίδομα. Η τελική αξία του κεφαλαίου κάθε παιδιού θα εξαρτηθεί τόσο από τη συνέπεια των οικογενειακών καταβολών όσο και από τις επενδυτικές επιλογές και την πορεία των αγορών.
